Hs dagsins: Frasund 10

Um uppruna Frasunds 10, ea 10a, er raun ekki miki vita.P8081030 a er a llum lkindum rija elsta hs Oddeyrar, en gti mgulega veri a anna elsta. Lkt og tilfellum margra elstu hsa Oddeyrar liggur ekki fyrir byggingarleyfi en vita, a Sigurur nokkur Sigursson er bsettur arna ri 1877. a er eflaust ekki vitlaust, a mia vi a, a hann hafi byggt hsi a r. essum rum voru fyrstu barhs Oddeyrar a byggjast upp og eigandi landsins, Grnuflagi, virist ekki hafa kippt sr miki upp vi a, menn byggu ar, svo fremi sem menn gengu fr larmlum. Og ar l heldur ekkert ,Snorri Jnsson fkk t.d. sna l um remur rum eftir a hann reisti hs sitt. fengu Bjrn Jnsson og orsteinn Einarsson l undir steinhs miki, sem eir reistu, feinum rum sar. Bygginganefnd Akureyrar virist einnig hafa krt sig kolltta, en hn tvsai lum fremst Eyrinni, .e. vi Strandgtu. Og tilfelli hss Sigurar Sigurssonar fylgdi raunar ekki l.

Hsi var upprunalega reist splkorn sunnar og austar Eyrinni, austurbakka Flalkjar og var sar Norurgata 7. a er freistandi a tla, a lega hssins hafi teki mi af nbygguhsi Jns Halldrssonar (Strandgtu 27) suri. ri 1877 l nefnilega ekki fyrir neitt formlegt gatnaskipulag essum slum, a var ekki fyrr en sumari 1885 a gatan, sem sar fkk heiti Norurgata, var kvru. hfu tv nnur hs risi smu stefnulnu. Um aldamtin 1900 fkk sama gata nafni Norurgata.

Frasund 10 er einlyft timburhs hum kjallara og hu risi. suurhli er inngnguskr. Veggir eru klddir steinblikki ea mrhair (norurveggur) og brujrn aki og verpstar flestum gluggum. Grunnfltur hssins mlist um 5,5x6m kortavef, inngnguskr 5x2m.

Sem fyrr segir st hsi vi Norurgtu 7. ri 1890 er eigandi hssins Karl Kristinn Kristjnsson og hsi nefnt „Hs Karls Kristjnssonar, Oddeyri.“ eru bsett ar Karl og kona hans, Gun Jhannsdttir og rj brn. meal eirra var Jakob (1885-1957), sar verslunar- og athafnamaur hj Eimskipaflaginu og Skipatger rkisins. Hann byggi miki sveitasetur, Lund, ofan Akureyrar (n miri bygg) ri 1925.Karl Kristjnsson lst ri 1894 og ri 1901 br Gun og brn hennar Aalstrti 19.Frasund 10a, sem sar var,var eitt eirra hsa, mgulega a fyrsta, sem hsti Oddeyrarsklann hinn eldri. Barnakennsla hfst Oddeyri ri 1879 og fr fram hinum msum barhsum nstu tuttugu rin.

Einhvern tma essu rabili flytur Bjarni Hjaltaln fiskimatsmaur fr Neri Dlksstum Svalbarstrnd samt fjlskyldu sinni hsi. Var hsi lngum nefnt Hjaltalnshs eftir eim. Hsi var eigu Grnuflagsins og sar Hinna sameinuu slensku verslana til rsins 1916, ef marka m manntl. ri 1917, egar hsi er virt til brunabta, er Bjarni hins vegar orinn eigandi hssins, og kemur a einnig heim og saman vi manntal a r. En a var 8. mars a r sem matsmenn Brunabtaflagsins sttu Hjaltalnsfjlskylduna heim og lstu hsinu annig: barhs einlyft me porti og hu risi steingrunni, ltill skr bakhli. glfi vi framhli ein stofa, forstofa og br, vi bakhli ein stofa og eldhs. lofti tv barherbergi og gangur. Veggir timburklddir og ak jrnvari. Grunnfltur 6,3x5,2m, h 5,7m, tta gluggar hsinu og einn skorsteinn.(Brunabtaflagi, 1917, nr. 1917).Fylgir asgunni, a skorsteinn essi var ekki samrmi vi brunamlalg, ar e hann var of unnur.

a er neitanlega nokku srstakt, a au rmlega 20 r sem Bjarni Hjaltaln og fjlskylda eru bsett hr, eru Hinar sameinuu verslanir (Grnuflagi ar ur) skrar eigandi hssins llum manntlum rum en 1917. Hjaltalnsfjlskyldan mun hafa flutt r hsinu 1924 en oktber a r ba hr Jhannes Jnsson verslunarmaur og Sigrnpa100009_1045338.jpg Sigvaldadttir.

ri 1942 ba Norurgtu 9 au Valdimar Kristjnsson og orbjrg Stefana Jnsdttir. meal barna eirra var inn (1937-2001) strsngvari. Hann er m.a. ekktur fyrir daulegan flutning margra dgurlagaperla bor vig er kominn heim, kjallaranum, ogtlaginn. Valdemar eignaist einnig hs nr. 7. Daginn fyrir lveldisstofnun, 16. jn 1944, heimilar Bygginganefnd Valdimari a flytja hsi Norurgtu 9 l vi Frasund, milli Frasunds og 9 og Norurgtu 17. Um lei var Norurgata 7 flutt lina sunnan vi. ar me uru hsin nr. 7 og 9 vi Norurgtu a Frasundi 10a og 11. (Frasund 10b st sunnan vi nr. 10a, en a hs var rifi ri 1998).

Margir hafa tt hsi og bi hr fr v a var Frasund 10a, en llum aunast a halda hsinu vel vi og er a fyrirtaks hiru. a stendur grskumikilli l og er til mikillar pri umhverfinu. Stasetningu ess m lsa annig, a a leyni sr en Frasund 10 og 11 eru bakatil milli Lundargtu og Norurgtu. Hsi hefur varveislugildi sem hluti af heild, hltur milungs varveislugildi Hsaknnunn 2020. a er vitaskuld aldursfria, enda byggt 1877 og lklega um a ra rija elsta hs Oddeyri, eftir Grnuflagshsunum og Strandgtu 27. Myndirnar eru teknar annars vegar 8. gst 2022 og 10. oktber 2010.

Heimildir: Bjarki Jhannesson. 2021. Hsaknnun fyrir Oddeyri 2020. Akureyrarbr. Agengilegt pdf-formi slinni Husaskra-Oddeyrar-Merged2-.pdf (minjastofnun.is)

Brunabtaflag slands, Akureyrarumbo. Viringabk 1916-1917. prenta, tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri. Hskj.Ak. F-117/1 Agengilegt vef Hrasskjalafsafnsins Viringabk Brunabtaflags slands, Akureyrarumbo 1916-1917 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

Byggingarnefnd Akureyrarkaupstaar. Fundargerir 1941-1948. Fundur nr. 980, 16. jn 1944. prenta, tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri.

Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson (1995).Oddeyri Hsaknnun. Minjasafni Akureyri. Agengileg pdf-formi slinni: http://www.minjastofnun.is/media/husakannanir/Husakonnun_Oddeyri.pdf

mis manntl vef Hrasskjalasafns og manntal.is, greinar timarit.is; sj tengla texta.


Hs dagsins: Lundargata 6

ri 1897 hafi Bygginganefnd Akureyrar starfa 40 r og haldi 150 fundi. 151. fundarger segir svo orrtt: IMG_0073„r 1897 rijudaginn . 17. gst 1897 var byggingarnefndin Akureyrarkaupsta til staar Oddeyri eftir beini Bjrns lafssonar fr Dunhaga til ess a mla t l undir hs hans er hann tlar a byggja og sem a vera 12 l. lengd og 10 l. breidd. Byggingarnefndin kva a hsi skyldi standa 10 l. norur fr hsi Baldvins Jnssonar sem var smum og beinni stefnu a vestan vi a og hs Jakobs fr Grsar“ (Bygg.nefnd. Ak. 1897 nr. 150). Umrtt hs Bjrns lafssonar fkk nokkrum rum sar nmeri 6 vi Lundargtu. Af hinum hsunum, sem nefnd eru arna, skal sagt fr rstuttu mli. Hs Baldvins Jnssonar var Lundargata 4. a brann til sku janar 1965. Hs Jakobs fr Grsar var Lundargata 10. a var byggt ri 1894. ri 1920 var a flutt splkorn norur og yfir Lundargtu, l nr. 17. rlg ess uru au smu og Lundargtu 4, a er, hsi skemmdist bruna 6. ma 2007 og var rifi einhverjum misserum sar.

Lundargata 6 er einlyft timburhs hum steyptum grunni, me hu portbyggu risi. veggjum er vatnsklning ea panell, sexrupstar gluggum og brujrn aki. Grunnfltur hssins mun vera 7,62x6,39m. Kemur a heim og saman vi upprunaleg ml, 10 lnir eru 6,3m og 12 lnir um 7,5m.

Bjrn lafsson virist ekki hafa bi lengi hsinu en ri 1902 er Lundargata 6 komin eigu Grnuflagsins. eru fjrar bir skrar hsinu, og barnir alls fjrtn a tlu. meal sextn ba Lundargtu 6 ri 1912 voru au Ptur Gunnlaugsson og Sigurjna Steinunn Jhannsdttir. ann 9. febrar 1913 fddist sonur eirra, Jhann Kristinn, essu hsi en hann var sar ekktur undir nafninu Jhann Svarfdlingur, hvaxnasti slendingur sem sgur fara af. au Ptur og Sigurjna munu hafa flutt til Dalvkur skmmu sar og aan a Brekkukoti Svarfaardal.

Hsi var eigu Grnuflagsins og sar Hinna Sameinuu slensku verslana, arftaka Grnuflagsins, og leigt t til bar. ri 1931 eignaistTryggvi Jnatansson mrarameistari hsi. Hann reisti verkstishs bakl hssins, Lundargtu 6b. Tryggvi Jnatansson var mikilvirkur teikningu hsa Akureyri fyrri helmingi 20. aldar, og t.d. heiurinn af drjgum hluta strmerkilegrar funkishsaraar gisgtu. Kannski hefur hann teikna au og fjlmrg nnur hs heima Lundargtu 6.

Mgulega hefur Tryggvi kltt hsi steinblikki, en s klning var hsinu, egar gagngerar endurbtur hfust v um 1985. eim endurbtum lauk um ratug sar og hafi hsi fengi timburklningu og glugga samrmi vi upprunalegt tlit. ri 2004 var steyptur nr kjallari undir hsi og a hkka um rmlega hlfan metra.Teikningarnar a essum endurbtum geru Haukur Haraldsson og Fanney Hauksdttir. N er hsi mjg gri hiru, enda hefur nverandi eigandi einnig gert mikla bragarbt hsinu og umhverfi ess. annig er hsi til mikillar pri umhverfinu. a er a sjlfsgu aldursfria, ar sem a er byggt fyrir 1923 og hltur Hsaknnun 2020 htt varveislugildi sem hluti heildstrar gtumyndar Lundargtu. Mefylgjandi mynd er tekin 26. febrar 2023.

Heimildir:Bjarki Jhannesson. 2021. Hsaknnun fyrir Oddeyri 2020. Akureyrarbr. Agengilegt pdf-formi slinniHusaskra-Oddeyrar-Merged2-.pdf (minjastofnun.is)

Bygginganefnd Akureyrarkaupstaar.Fundargerir 1857-1902. Fundur nr. 151, 17. gst 1897.prenta, tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri. Agengilegt vef Hrasskjalafsafnsins:Fundargerabk bygginganefndar Akureyrar 1921-1930 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson (1995).Oddeyri Hsaknnun. Minjasafni Akureyri. Agengileg pdf-formi slinni: http://www.minjastofnun.is/media/husakannanir/Husakonnun_Oddeyri.pdf

mis manntl vef Hrasskjalasafns og manntal.is, greinar timarit.is; sj tengla texta.


Hs dagsins: Strandgata 17

Austan megin einu fjlfarnasta gtuhorni Akureyrar stendur snoturt forskala timburhs me tveimur kvistum. Vesturstafn ess pra jafnan vegglistaverk, en hsi sjlft m sjlfsagt muna sinn ffil fegurri. Afstaa hssins vi gtuna er nokku gileg, sr lagi fyrir notendur gangstttar, v ar skilur innan vi metrabrei sttt a norurhorn hssins og mestu umferargtu Akureyrar .e. Glerrgtu. Snjruningar a vetri gera astur enn verri. En egar etta er rita stendur hvort tveggja til bta, stand hssins og ryggisml vegfarenda, v nr eigandi hyggst fra etta tplega 140 ra gamla timburhs til upprunalegs horfs. Og svo vill til, a s hluti hssins sem skagar t Glerrgtuna er sari tma vibygging og verur fjarlg. Um er a ra Strandgtu 17.PC081000

tveimur fundum Bygginganefndar Akureyrar ma 1886 voru mldar t lir, sem sar fengu nmerin 17, 19 og 21 vi Strandgtu, og vill svo skemmtilega til, a ll essi rj hs standa enn. Einar Plsson og rur Brynjlfsson fengu mlda t l vestan vi HauskenshsogJn Jhannesson nstu l vestan vi . riji larhafinn var Ptur Trgesen, sem fkk nstu l vestan vi tan Jn Jhannesson og skyldu hsin standa lnu hvert vi anna. Hsaknnun um Oddeyri er P. Trgesen sagur hafa fengi lina ri 1885 en mgulega er a misritun. En a er heldur ekki tiloka, a hsi hafi veri reist ri ur og gengi fr lartmlingu vori eftir. Ekki er geti neins byggingaleyfis ea lsingar en um var a ra einlyft hs me hu risi og mijukvisti og remur gluggabilum framhli og skr norurhli. Fkk hann tmlda l sem tti a vera lnu vi nstu hs. eir sem keyrt hafa gegnum Akureyri ttu a kannast vi etta hs en jvegur 1 (Glerrgata) liggur aeins nokkra tugi cm fr vesturgafli ess.

Strandgata 17 er einlyft timburhs me hu risi og tveimur strum kvistum framhli. austurgafli er forstofubygging og tskot ea lma, me stafni til norurs, vestanmegin. Brujrn er aki og veggjum munu kvarsmulnings-steinaar asbestpltur. flestum gluggum eru tvskiptir verpstar.

Af Ptri Trgesen, sem ht fullu nafni Hans Ptur Trgesen er a a segja, a mjg skmmu eftir a hann reisti hsi, 1886 ea 87 fluttist hann til Vesturheims. Heimildum ber ekki alveg saman: Samkvmt islendingabok.is fluttist hann vestur 1887 en samkvmt sgusetri Manitobafylkis Kanada, kom hann anga ri ur. Ptur Trgesen settist, eins og margir slendingar, a Gimli, Winnipeg. ar stundai hann verslunarrekstur um ratugaskei. Hann var tvisvar bjarstjri Gimli, 1911-13 og 1919-23. Hans Ptur Trgesen lst Gimli ri 1954, 92 ra a aldri. a er gaman a segja fr v, a Trgesen mun hafa reist hs Gimli ri 1911, Tergesen House, 38 Fourt Avenue annig eru Trgesenshsin tv, hvort sinni heimslfu! Og raunar eru au rj, v Trgesen reisti ri 1898 verslunarhs Gimli, H.P. Tergesen General store. Og a sem meira er, verslunin H.P. Tergesen & sons er enn starfandi sama hsi Gimli. ( Vesturheimi hefur s rithttur, a rita nafni me „e“komist , enda „“ framandi stafur enskri tungu. Hr verur hvort tveggja vihaft, kanadski rithtturinn ar sem vi og fugt).PC081001

S sem keypti hi nreista hs af Trgesen mun hafa veri Carl Holm, kaupmaur. ri 1890 kallast hsi Hs Carls Holm, Oddeyri Manntali og ar eru til heimilis, Carl og Nielsina Holm og dttir eirra, Hansna Holm. Einnig er skrur ar til heimilis Tmas orsteinsson, 75 ra, titlaur uppgjafaprestur. ri 1907 eignaist Bjarni Einarsson, skipasmiur og tgerarmaur, fr Kletti Borgarfiri hsi. september 1908 fkk hann leyfi til a lengja hsi til vesturs, vibygging 5 lnum breiari en upprunalegt hs, me kvisti framhli og eldvarnarmr larmrkum. Lagi hann fram teikningu a essum breytingum. ar er um a ra vesturlmu hssins, me vestri kvistinum (nr Glerrgtu). ri 1921 var innrttu verslun vesturhluta hssins og var settur verslunargluggi.

eystri hluta hafa alla t veri bir. S hshluti var eigu smu fjlskyldu drjgan hluta 20. aldar, en Magns (1900-1992), sonur Bjarna Einarssonar, sem fluttist hinga barnsaldri, bj hr til viloka. Kona Magnsar Bjarnasonar, Ingibjrg Halldrsdttir (1906-1999), var dttir Halldrs Halldrssonar slasmis, sem reisti Strandgtu 15 (a hs var rifi fyrir ratugum). Margir hafa bi Strandgtu 17 eftir hina lngu t eirra Bjarna Einarssonar, sonar hans, Magnsar og Ingibjargar. Allt fr 1921 og fram undir 2010 hsti neri h vestri hluta hina msu verslun og starfsemi, m.a. afgreislu Happdrttis SBS um rabil. rija ratugnum er auglst hsinu „Litla bin“ Axels Schith og um mija 20. ld raftkjaverslunin RAF. SBS hafi arna asetur fjra ratugi, fr 1970. Um 2014 var innrttu b neri h a vestan, ar sem SBS-rmi var ur.

Akureyrarbr hefur tt hsi sl. ratugi en seldi a nveri me eirri kv, a a yri frt upprunalegt horf. Teikningar a eim endurbtum geri gst Hafsteinsson. Snemma rs 2023 keypti Helgi lafsson, sem hyggur essar endurbtur en hann mun rautreyndur endurbyggingu gamalla hsa. Hsaknnun 1990 er hsi meti me varveislugildi sem hluti gtumyndar Strandgtu og a er einnig aldursfria, ar sem a er byggt lngu fyrir ri 1923. hltur s stareynd, a hsi byggi maur, sem sar var einn af helstu mektarmnnum slendingasamflagsins Kanada, svo a segja rtt fyrir brottfrina vestur, a gefa hsinu nokkurt gildi. Gimli virist haldi nokku upp Tergesenshsin tv, verslunarhsi fr 1898 og barhs Tergesens fr 1911. Full sta er til ess, a gera elsta Trgesenshsinu, heimaslum H.P. Trgesens, einnig htt undir hfi. Og n stendur a svo sannarlega til: Fyrir liggja glstar teikningar a endurbtum og hsi komi gar hendur.p2100009.jpg

a verur mjg spennandi a sj hvernig endurbtum vindur fram hinu aldna timburhsi og er heillaskum hr me komi til nrra eigenda. Hsi mun, ef a lkum ltur, von brar vera hin mesta bjarpri, sannkllu perla fjlfarnasta sta Akureyrar. Mefylgjandi myndir eru teknar 11. febrar 2007 og 8. desember 2021.

Heimildir: Bjarki Jhannesson. 2021. Hsaknnun fyrir Oddeyri 2020. Akureyrarbr. Agengilegt pdf-formi slinni Husaskra-Oddeyrar-Merged2-.pdf (minjastofnun.is)

Bygginganefnd Akureyrarkaupstaar. Fundargerir 1857-1902. Fundir nr. 71 og 72, 3. og 10. ma 1886. 1902-1921. Fundargerir 1902-21. Fundur nr. 347, 9. sept. 1906. prenta, tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri. Agengilegt vef Hrasskjalafsafnsins: Fundargerabk bygginganefndar Akureyrar 1921-1930 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson (1995).Oddeyri Hsaknnun. Minjasafni Akureyri. Agengileg pdf-formi slinni: http://www.minjastofnun.is/media/husakannanir/Husakonnun_Oddeyri.pdf

mis manntl vef Hrasskjalasafns og manntal.is, greinar timarit.is; sj tengla texta.


Hs dagsins: Grnuflagsgata 39-41; Sambyggingin

Um framlag Gujns Samelssonar, hsameistara rkisins, til slenskrar byggingarlistar og byggingasgu arf vart a fjlyra. Hann er e.t.v. ekktastur fyrir hinar msu opinberar byggingar, kirkjur og sklahs, og ber ar kannski helst a nefna Hallgrmskirkju, Akureyrarkirkju og aalbyggingu Hskla slands. En Gujn er einnig hfundur fyrsta skipulags, sem unni var fyrir Akureyri, og samykkt var ri 1927. Mibr Akureyrar er a miklu leyti byggur eftir essu skipulagi, sem og gatnaskipulag Oddeyrar og neri hluti Brekkunnar. Skipulag etta geri r fyrir miklum randbyggingum; rum fjlblishsa me grum og torgum milli, Eyrinni. Ekki svipa t.d. Vallagtunum Vesturb Reykjavkur. Aeins munu rj hs Oddeyrarsvinu sem reist eru beinlnis eftir essu skipulagi. Tv eirra, Grnuflagsgata 43 og Strandgata 37 bera ess merki, a byggja hafi tt beggja vegna vi au (.e. gluggalausir stafnar) eneitt er fullbyggt: Grnuflagsgata 39-41, sem greinarhfundur kallar jafnan „Sambygginguna“. Vntanlega er ar um a ra fyrsta skipulaga fjlblishs Akureyrar. (Lengi framan af voru barhs almennt hlfger fjlblishs, bygg vru sem einbli, ar sem margar fjlskyldur bjuggu undir sama aki. Sj nnar sar greininni).PA260980

Grnuflagsgata 39-41 samanstendur af remur sambyggum hsum sem mynda eina heild, rlyft me hu valmaaki. Nestu hir eru eilti niurgrafnar en vart hgt a kalla r kjallara ( bkunum bygginganefndar eru r sagar ofanjararkjallari). vestasta hluta eru einlyftar bakbyggingar. Veggir eru mrslttair og krosspstar flestum gluggum. risi eru alls sex smir kvistir a framan og rr bakhli. Auk nokkurra akglugga. Alls mun hsi um 26x8m grunnfleti en tbyggingar a norvestan eru um 4x3m og 5x3m.

Kannski halda einhverjir, a Akureyrarbr, byggingaflag ea verktakar hafi byggt Sambygginguna, en svo var n ekki. Enda tt hsi s rskipt, hs nr. 39 vestast, 41a mijunni og 41 austast reistu tveir einstaklingar hsi. Eystri hlutann, nr. 41, reisti Steinr Baldvinsson skipasmiur fr Svalbari, en vestri hluta, nr. 39 reisti Jn Kristjnsson kumaur fr Landamtaseli S-ingeyjarsslu. Teikningarnar a hsinu, ea hsunum remur, geri Halldr Halldrsson. a var 2. jl 1928 sem Steinr fkk l og leyfi til byggingar barhss vi Grnuflagsgtu, horninu mti lafsfjararmla, noran vi gtuna. Umrddur lafsfjararmli er hsi Grundargata 7, sem lngum hefur gengi undir v nafni. a fylgdi sgunni, a etta vri hornl, vestan vi „torgi“ en ar er vsa hi nja skipulag. Steinr vildi byggja hs 7,70x10m a str en Bygginganefnd krafist ess, a hsi yri ekki mjrra en 8m. a hltur a vera ftara, a byggjendur su krafir um a stkka byggingar snar, heldur en hitt, a fyrirhugaar byggingar su of strar mia vi skipulag.PA260981

remur mnuum eftir a bygginganefnd afgreiddi byggingarleyfi Steinrs fkk Jn Kristjnsson leyfi til a reisa hs, 8,8x8m nst austan vi hs Jhannesar Jlnussonar, .e. Grnuflagsgtu 27, tvr hir r steinsteypu, „ofanjararkjallara“. (Hvers vegna 27 er vi hliina nr. 39 er flestum, greinarhfundi .m.t., hulin rgta en ess m geta, a nean vi nr. 43 stendur nr. 29. Nmerakerfi Grnuflagsgtu mtti kalla eitt af undrum Akureyrar. Kannski er skringa essu a leita tu skipulagi fr 1927?) Hann skai einnig eftir v, a reisa aeins fyrstu tvr hirnar, og fkk fimm ra frest til a ljka vi efri hirnar. arna var aeins um a ra vestasta hluta hssins, v bkuninni stendur, a austurstafninn skuli vera 6m fr vesturstafni hss Steinrs Baldvinssonar. mars 1929 er Jni leyft a reisa tskot r norvesturhorni hssins, 4,4x3,15m a str. Jn hefur ekki urft a nta fimm ra frestinn til ess a byggja efri hir hssins, v ri 1931 er hsi fullklra. (Sst ljsmyndum). a er svo 29. aprl 1929 a bygginganefnd afgreiir byggingaleyfi Steinrs Baldvinssonar fyrir hsi, 5,90x8m l hans. ar er kominn mihlutinn .e. 41a. oktber 1929, egar teki er manntal, er flutt inn hvort tveggja, nr. 39 og 41, og hefur mihlutinn veri byggingu.

Skmmu fyrir manntali heimsttu matsmenn Brunabtaflagsins, Jn og Steinr og lstu hshlutunum annig: „barhs, rjr hir lgum grunni me hu risi. „nestaglfi“ 2 stofur, eldhs, br, vottahs og forstofa. efraglfi 5 stofur, salerni, gangur og forstofa. Efstah eins innrttu. efstalofti 2 barherbergi og geymsla. 1 reykhfur, raf-vatns og sklpleisla. Ltill skr vi bakhli notaur sem geymsla“ (Viringabk Brunabtamats nr. 18, 3. sept. 1929).

Nr. 41: „barhs 3 hir lgum grunni me hu risi. nestuh vi framhli 2 st.[ofur] og forstofa. Vi bakhli vottahs og 2 geymslur. mih vi framhli 2 stofur, forstofa vi bakhli, eldhs, br og baherbergi. Efstah eins innrttu, efstaloft innrtta. 1 reykhfur, raf-vatns og sklpleisla. (Viringabk Brunabtamats nr. 18, 13. gst 1929).

ann 6. desember 1929 auglsir Steinr Baldvinsson blainu slendingi til slu „hs byggingu“ og ar hltur a vera um a ra nr. 41a. Kaupandinn hefur lkast til veri orsteinn Stefnsson, trsmiur fr Klakoti (rita me Manntali) Kelduhverfi, v hann er skrur eigandi hssins manntali ri 1930. a r ba alls 60 manns Sambyggingunni. rettn manns ba nr. 39, sautjn 41a og tuttugu nr. 41. Sarnefndu hshlutarnir skiptast fjgur barrmi hvort um sig, ar ba mist fjlskyldur ea einstaklingar, sem lklega hafa leigt stk herbergi. Nmer 39 virist hins vegar einbli, ar eru allavega ekki tilgreind baskil. ar ba tur Jn Kristjnsson og Laufey Jnsdttir, sex brn eirra, vinnuflk, rennt a tlu, og tveir leigjendur. Af Steinri Baldvinssyni og Soffu Sigfsdttur, konu hans, er a hins vegar a segja, a au fluttu a Hfn Svalbarsstrnd ri 1934 (skv. islendingabok.is) og stunduu ar bskap. a er svo skemmst fr v a segja, a fjlmargar fjlskyldur og einstaklingar hafa bi Grnuflagsgtu 39-41 lengri ea skemmri tma, allt fr feinum mnuum til margra ratuga. Sumar bir hafa jafnvel gengi milli kynsla. Um 1940 bjuggu nr. 41 Konr Jhannsson gullsmiur og Svava Jsteinsdttir samt nokkrum brnum snum og barnabrnum. Afkomendur eirra ganga undir nafninu Konnarar, eftir Konri, sem kallaur var Konni gull. baskipan hefur sjlfsagt veri breytileg gegnum essa tpu ld og mist bi stkum herbergjum ea heilum bum. N munu alls sj bir hsinu samkvmt Fasteignaskr, rjr 39 og 41 en mihluti, 41a, sem er vi smrri a grunnfleti en hinir hlutarnir, hefur sustu ratugi veri einbli.P7160016

Er Sambyggingin fyrsta „blokkin“ Akureyri? a er alltaf dlti varasamt a fullyra, a hs su fyrst ea elst, etta ea hitt. Stundum er a skilgreiningaratrii: Vitaskuld eru hrri og margskiptari randbyggingar Mibnum t.d. vi Skipagtu og Rhstorg, sem byggar eru svipuum tma. Og egar Sambyggingin var bygg voru til fjlblishs t.d. gamla Htel Akureyri og Brekkugtu 3, au hs um rtugt. Mibjarhsin voru raunar verslunar, bar- og skrifstofuhsni og eldri hsin tv voru annars vegar fyrrum htel og hins vegar fyrrum einbli, sem nokkrum sinnum hafi veri byggt vi. annig er tpast nokkrum vafa undirorpi, a Grnuflagsgata 39-41 er eitt af allra fyrstu hsum Akureyrar, ef ekki a fyrsta, sem byggt er beinlnis sem „hreinrkta“ fjlblishs me remur stigagngum. a var raunar ekki fyrr en um mijan sjunda ratug, a fleiri slkar blokkir (rjr hir, rr stigagangar) tku a rsa, r fyrstu vi Skarshl Glerrorpi. En r byggingar eru reyndar miki, ef ekki margfalt, strri en Grnuflagsgata 39-41 a rmtaki. (En skiptir etta svo sem nokkru mli?)

Grnuflagsgata 39-41 er senn traustlegt og reisulegt en um lei ltlaust hs. a setur elilega mikinn svip umhverfi, verandi „nokkrum nmerum“ strri en nrliggjandi hs en er til pri og srlegt kennileiti umhverfi snu. Hsi er gri hiru, v er t.d. nlegt ak.Sambyggingin vi Grnuflagsgtu 39-41 m segja srlegan fulltra fyrsta Aalskipulags bjarins fr 1927, upphafi af strhuga formum um mikla torfu randbygginga Oddeyrinni. Hsaknnun 2020 hltur hsi einmitt milungs varveislugildi sem minnisvari um fremur „strtkt skipulag fr 1927“ (Bjarki Jhannesson 2020:149). er hsi hluti varveisluverrar heildar. ar sem Sambygginguna vantar ekki mrg r aldarafmli og greinarhfundi er stundum trtt um hina svoklluu 100 ra reglu, skal ess geti hr, a s regla var afnumin um sl. ramt. Fr og me ramtum eru aeins hs bygg 1923 og fyrr aldursfriu, en yngri hs (a byggingarri 1940) teljast umsagnarskyld. Sambyggingin verur v ekki aldursfriu en varveislugildi hennar er tvrtt samkvmt Hsaknnun.

Mefylgjandi myndir eru teknar 16. jl 2014 og 26. oktber 2019.

Heimildir: Bjarki Jhannesson. 2021. Hsaknnun fyrir Oddeyri 2020. Akureyrarbr. Agengilegt pdf-formi slinni Husaskra-Oddeyrar-Merged2-.pdf (minjastofnun.is)

Brunabtaflag slands.Viringabk fyrir Akureyrarkaupsta 1922-29.prenta tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri, agengilegt vef safnsins:https://issuu.com/heradsskjalasafnakureyri/docs/f117_3_virdingabok_1922_1929?fr=sMTZmNDQzODI5ODU

Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson. 1995. Oddeyri Hsaknnun. Minjasafni Akureyri og Skipulagsdeild Akureyrarbjar. Agengilegt vefnum: https://www.minjastofnun.is/media/husakannanir/Husakonnun_Oddeyri.pdf

Bygginganefnd Akureyrarkaupstaar. Fundargerir 1921-35. Fundur nr. 614, 2. jl 1928. Fundur nr. 620, 4. okt. 1928. Fundur nr. 626, 25. mars 1929. Fundur nr. 628, 29. aprl 1929. prenta, tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri. Agengilegt vef Hrasskjalafsafnsins: Fundargerabk bygginganefndar Akureyrar 1857-1902 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson. 1995. Oddeyri Hsaknnun. Minjasafni Akureyri og Skipulagsdeild Akureyrarbjar. Agengilegt vefnum: https://www.minjastofnun.is/media/husakannanir/Husakonnun_Oddeyri.pdf

Ptur H. rmannsson. 2020.Gujn Samelsson hsameistari.Reykjavk: Hi slenska bkmenntaflag.

mis manntl vef Hrasskjalasafns, greinar timarit.is; islendingabok.is, sj tengla texta.


Hs dagsins: Sklahsi Sandgerisbt, s

systa og nesta hluta Krklingahlar tk, sustu ratugum 19. aldar, a myndast nokkur bygg smbla landi Bandageris og Lgmannshlar. Kallaist etta byggalag Glerrorp. Og kallast auvita enn, dagar smblanna og kotannasu lngu linir. Mrg eirra standa enn sem minnisvarar og fulltrar byggarinnarog bskaparins sem ur var. (Auvita ntir hfundur tkifri og getur ess a gmul bli ttbli, skuli t vera friu). upphafi 20. aldar voru risin all nokkur hs holtunum upp af seyri og tt til fjalls. ar bjuggu margar fjlskyldur og ar af leiandi, tluverur fjldi barna, sem urftu a sjlfsgu skla; lgin um frsluskyldu 1907 geri a raunar skylt. Og hva var anna stunni en a reisa sklahs fyrir Glerrorp.P1261028

a var febrar ri 1908 sem hpur manna r Glerrorpi, sextn a tlu, tku sig saman fundi og kvu a reisa sklahs. Fundur essi var haldinn a Glerrbakka, hj rna rnasyni, sem mun hafa veri helsti hvatamaur essarar brnu framkvmdar. Kallaist essi flagsskapur Sklahsflag Glerrorps og stu fimm manns stjrn. Allir skuldbundu flagsmenn sig til ess a vinna sjlfboavinnu vi byggingu hssins og ganga byrg fyrir 1000 krna ln hj slandsbanka. Og til ess a setja upph eitthvert samhengi, m ess geta, a ri 1908 kostai rsskrift a blainu Norra 3 krnur, ea 25 aura mnui. skrift a mta blai dag gti veri um 2500 krnur. Svo ljst er, a 1000 krnur rsins 1908, gti jafngilt um 10 milljnum verlagi rsins 2023. Byggingunni var valinn staur flarmlinu, sunnarlega Sandgerisbt, og hefur byggingin lkast til hafist um vori, en 1. nvember 1908 var hsi teki notkun.P1261029

s er einlyft steinhs me lgu risi, hlai r steyptum steinum (a.m.k. norurstafn) og mrha. Krosspstar eru gluggum og brujrn aki. Yfir gluggum framhli eru steyptir, bogadregnir kantar. A noran er einlyft vibygging r timbri. Grunnfltur mlist map.is um 7x8,5m og vibygging gti veri um 4x5m.

Stjrn hins sextn manna sklahsflags skipuu tur rni rnason, Jn Kristjnsson Sandgeri og Jhannes Jhannesson Brautarholti. Byggingameistari var Pll Marksson mrari Glerrholti, en hann var nkominn r nmi mrin Noregi. Hsi var steinhs, a fyrsta Glerrorpi og me fyrstu steinhsum Eyjafiri. Pll hafi ri ur byggt strsta steinhs landinu sinni t, Gefjunarhsi Glerreyrum. Var a einstakt strvirki, fyrsta hs landsins me steinlofti (sbr. Pll Marksson, 1954) og v mikil synd, a a skyldi vera rifi rsbyrjun 2007. En fullbi var hsi 1. nvember 1908 og var kostnaur vi bygginguna alls 2300 krnur.FrStjrnarrinu barst 400 krna styrkur, 1000 krna ln var teki hj slandsbanka en a ru leyti var a fjrmagna af sklaflagsmnnum formi fjrmuna ea sjlfboavinnu. Sklahsflagi, sem eigandi hsnisins, leigi a Glsibjarhreppi fyrir 6 krnur mnui fjra mnui yfir veturinnog v flst upphitun (.e. leggja kolaofn hssins) og rsting.

En hva bar fyrir augu barnanna Glerrorpi egar au settust sklabekk, hj Halldri Frijnssyni fr Sandi, P1261033 hinu nreista sklahsi nvember 1908? a sem fanga mun hafa athygli margra eirra voru hinir skrautlegu bogagluggar framhli, sem voru me mrgum litlum rum (sbr. Gurn Sigurardttir 1978: 154). Eftir a hafa virt fyrir sr gluggana gengu au inn norausturhorni hssins, ar sem var gangur ea anddyri me fatahengi. aan var gengi inn sklastofuna, ar sem kolaofn var vi vegg hgra megin vi dyrnar og lofti stofunnar var steinolulampi auk tveggja vegglampa. Ekki fylgir sgunni hvernig annar abnaur var arna innandyra en arna var fyrstu rin steinglf og veggir einfaldir og iljair, lkast til aeins ber steinn. Kannski su brnin eitthva til Sigurjns Jnssonar Sandgerisbt sem annaist rstingu og kolakyndingu hssins og var annig nokkurs konar hsvrur.

Kennt var hr hvern vetur til rsins 1916. Halldr Frijnsson, sem sar stofnai og ritstri blainu Verkamanninum, kenndi sem fyrr segir fyrsta veturinn en veturinn 1909-10 annaist Ingibjrg Jhannesdttir rnesi kennsluna. Nstu tvo vetur kenndi Jn Kristjnsson Glsib en nokkrir arir komu a kennslunni, nstu rin. ri 1916 dmdi Hraslknir hsi hft til kennslu og fr fram a hsi yri ilja a innan og btt vi hitunartki. Ekki treysti hreppurinn sr til eirra framkvmda, skum kostnaar, svo nstu rj vetur var kennt msum bjum orpinu. En loks ri 1919 var trglf lagt og settur nr ofn hsi og rsbyrjun 1920 gat kennsla hafist a nju. Enn tti eftir a ilja veggi, en a var gert ri 1922. Alls kostuu essar framkvmdir 1745 krnur ar af fyrri framkvmdirnar 750 krnur. Og svo essar upphir su aftur settar samhengi m nefna, a ri 1922 voru frair skr me trbotnum auglstir 11,50 og 12,50kr. hj Kaupflagi Eyfiringa. Ekki er lklegt, a sambrilegur skfatnaur kosti n um ea yfir 5000 krnur. P5270040

Sla rs 1922 var Sklahs Glerrorps virt til brunabta. Lsingin var eftirfarandi: „Steinhs me timbur og pappaaki. Ofn vi mrppu. Str 11,5x9,5x5l[nir].[11,5x9,5 lnir eru u..b. 7,5x6m og 5 lnir rmir 3 metrar]. Hsi er hlfa sundur me steinvegg : a) Sklastofa afilju og b) Forstofu iljaa, tveggja lna og jafn langa og hsi er breytt“ (Brunabtasjur Glsibjarhrepps1922 nr.120).

Sem fyrr segir, nnuust msir kennsluna fyrsta ratuginn, en hausti 1920 kom Jhann Scheving a sklanum og kenndi hann ar ein sautjn r, ea allt ar til sklinn fluttist r hsinu. sgugngu um Glerrorp sem greinarhfundur stti sumari 2000 var meal tttakenda kona, sem hafi veri nemandi hj Jhanni sklanum Sandgerisbt. Hn rifjai upp og sagi eitthva lei a Jhann Scheving hafi geta veri strangur og ekki allra, en alveg yndislegur maur. En „miki skaplega sem vi krakkarnir gtum veri andstyggilegir vi hann“ btti hn vi. Jhann Scheving hlt fram kennslu vi Glerrsklann eftir flutninginn nja hsi og kenndi ar allt til 1949.

Hsi var ekki aeins ntt sem sklahs, heldur var a fljtlega einnig flagsheimili orpsins. mis flg, og samtk leigu hsi til fundahalda og samkoma, m.a. Verkalsflag Glerrorps, Verkamannaflag Glsibjarhreppsog Kvenflagi Baldursbr. a kann a hljma trlega, s teki mi af glffleti hssins, a arna hlt Knattspyrnuflag Glerrorps leikfimifingar! (Sbr. Eirkur Sigursson 1972:68). a voru ekki aeins dansleikir, fundir ea rttafingar sem fru arna fram, v arna kom flk saman til a hlusta tvarp. Mun etta hafa veri fyrstu rum tvarps hrlendis (uppr 1930) og tvrp ekki hverju heimili orpinu. En sklahsinu Sandgerisbt var sem sagt tvarp sem almenningur gat komi og hlusta .

rin 1937 var reistur nr Glerrskli ofar orpinu og lauk hlutverki Sklahssins Sandgerisbt. fram var hsi ntt til samkomuhalds uns a var selt ri 1942. Var v breytt barhs, sem a var ratugi eftir a. Hlaut hsi nafni s eftir a bseta hfst ar, en framan af kallaist a einfaldlega sklahsi Sandgerisbt. Mgulega var a Tryggvi Kristjnsson sem keypti hsi af Sklahsflaginu, en hann var alltnt eigandi hssins ri 1949, er hann auglsir a til slu. Bi var si fram undir lok 20. aldar en sustu ratugi hefur a veri verkstishs.P1261030

s er ltlaust hs sem ltur lti yfir sr og virist vi fyrstu sn engu frbrugi nrliggjandi verbum, verkstishsum og geymsluhsum. a sr engu a sur afar merka sgu og er a llum lkindum anna elsta steinsteypuhs Akureyri, eftir Steinld vi Hrseyjargtu 1. (Hr flokkast hs, hlain r steyptum steini, sem steinsteypuhs). a hefur hloti afbrags gott vihald og bi a endurgera upprunalega gluggaumgjr, .e. bogadregnu kantana. setur snileg steinhlesla norurstafns skemmtilegan svip hsi. Fyrir liggja teikningar Gujns . Sigfssonar a vibyggingu vi hsi og ar um a ra veglega verkstisbygging. Enda tt s bygging veri raun miki strri en upprunalega hsi kemur hn ekki til me a spilla v mjg, v byggingarnar vera vel agreindar me stuttum tengigangi. s er yfir 100 ra gmul bygging og v aldursfriu en tti raun a njta srstakrar frilsingar vegna sgulegs gildis. Mefylgjandi myndir eru flestar teknar 26. janar 2023 en sumarmyndin er tekin 27. ma 2007.

Heimildir:

Eirkur Sigursson. 1972. Barnaskli Akureyri 100 r. Frslur Akureyrar.

Gurn Sigurardttir. 1978. Barnasklahsi Sandgerisbt og sklahaldi ar. Slum, norlensku tmariti, 8. rg. Bls. 152-163.

Pll Marksson. 1954. Hann s binn vaxa r sjlegum kofum – en mest var breytingin verkamnnum. Vital vi Pl Marksson ttran jviljanum. B.J. skri. 180. tbl. 19. rg. Bls. 7.

Steindr Steindrsson. 1993. Akureyri, hfuborg hins bjarta norurs. Reykjavk: rn og rlygur.

Viringabk Brunabtaflags Glsibjarhrepps 1918-1933. Varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri, agengilegt vef safnsins: Viringabk brunabtasjs Glsibjarhrepps 1918 - 1933 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

Srstakar akkir frir greinarhfundur Gurnu Sigurardttur fyrir bkina Barnaskli Akureyri 100 r auk ngjulegs og frlegs samtals . 31. jan. sl.


"Vilt ekki bara sjlfur"

Lti maur ljs a lit, a einhver hs ea byggingar skulu varveittar (sem g geri n i oft, u..b. hverri einustu frslu hrcool)fr maur stku sinnum vikvi: "Vilt ekki bara taka a a r" ea "tlar a sj um halda essu vi". O.s.frv. Eins og skilyri fyrir v, a hafa skoun varveislu minja ea mannvirkja, s a vikomandi hafi sjlfur ll tk (fjrmagn, fagekkingu, o.fl.) til ess a annast slkt sjlfur. Me smu rksemdarfrslu mtti segja, svo dmi s teki, a eim einum, sem PERSNULEGA vru tilbin a grafa, sprengja ea bora fjll, leyfist a hafa skoun a grafa tti einhver jargng!

Kannski mtti kalla etta "Vilt ekki bara sjlf(ur)"-rkvillunalaughing


Hs dagsins: Lundur

Bjarland hins upprunalega Akureyrarkaupstaar afmarkaist af smrri eyri undir Bargili, .e. Akureyri, og mjrri landrmu fjrunni sunnan vi. Upp r miri 19. ld komst Oddeyrin undir lgsagnarumdmi og var ar komi heilmiki undirlendi. ͠rt stkkandi kaupsta horfu menn eflaust einnig upp fyrir brnir brekknanna miklu, en ar voru fleiri ferklmetrar aflandi landsvis sem aldeilis mtti nta til rktunar og uppbyggingar. Var a r, a Akureyrarbr keypti Stra Eyrarland ri 1893 og lagi undir lgsagnarumdmi sitt remur rum sar. Yfirlstur tilgangur me kaupunum var einmitt a tvega bjarbum svi til hsbygginga og landbnaar (Sbr. Gumundur Steindrsson, Jhannes Sigvaldasonog Kristjn Sigfsson1993:662). annig komst ysti hluti essara miklu lenda, sem n kallast einfaldlega Brekkan, undir binn. Lngu sar hafi brinn tryggt sr rjr nstu jarirnar sunnan vi Stra Eyrarland; Naust, Hamra og Kjarna. fyrri hluta 20. aldar voru margar smrri bjarir og grasbli bygg Brekkunni. Eitt eirra sem mest kva a, me strri kabum Eyjafjararsvisins og sar bfjrrktarst, var Lundur. ar standa enn vegleg bjarhs sem Jakob Karlsson reisti ri 1925 en mgulega hyllir senn undir endalok eirra.P1141030

a var ri 1922 sem eir Frigeir H. Berg, Gsli R. Magnsson og tur Jakob Karlsson fengu 20 hektara erfafestuland svoklluum Fla ea Krossholti. Um var a ra ma og mrlendi en eir flagarnir settu a ekki fyrir sig, v eir hfu afnot af hinum annlaa fnabana. Tryllitki mikla braut endanum 60dagslttur lands Flanum, en a munu vera nlega 20 hektarar.

fundi Bygginganefndar ann 26. mars ri 1925 afgreiddi bygginganefnd Akureyrar leyfi Jakobs Karlssonar og meeiganda hans fyrir hsbyggingu, bar- og peningshsi erfafestulandi eirra svonefndu Krossholti. Hsi tti a byggjast r steini og var „vinkilbygging“; tvr lmur hornrttar hvor ara, austurlma 26,45x9m en norurlma 22,10x9m.

Fram kemur a hsi byggist samkvmt framlgum uppdrtti en s uppdrttur hefur lkast til ekki varveist, alltnt er hann ekki agengilegur kortagagnagrunni Akureyrar map.is. En hver teiknai Lund? Hsunum svipar a mrgu leyti til hugmynda sem Gujn Samelsson hafi um barhs til sveita essum rum. Stti hann fyrirmynd danska bgara, og birtast nokkrar slkar teikningar bk Pturs H. rmannssonar;Gujn Samelsson hsameistari (2020), sem er sannkalla strvirki. En er Gujn Samelsson hnnuur Lundar? Lundar er ekki geti bk Pturs, svo v er til a svara, a lklega er a ekki raunin. a gti einnig veri, a hnnuur Lundar hafi veri Sveinbjrn Jnsson, lngum kenndur vi Ofnasmijuna en hann teiknai mrg hs Akureyri og nrsveitum essum rum. Lundar er heldur ekki geti visgu Sveinbjarnar. nnur tilgta um hnnu Lundar gti veri Tryggvi Jnatansson, en hann teiknai einnig mrg hs Akureyri essum rum og sar. Einnig gti Jakob Karlsson hafa teikna hsi sjlfur. Sannast sagna hefur greinarhfundur ekki glru um hver teiknai Lund og eru r upplsingar raunar vel egnar, lumi einhver lesandi eim.

barhsi Lundi er einlyft steinhs me hu , gaflsneiddu risi og smum kvisti suurhli. Vestur r hsinu er einlyft vibygging me fltu aki. Norurlma, sem upphafi var gripahs er ein h me hu risi auk tveggja gaflsneiddra kvista til norurs, er ltill kvistur norausturhorni, ar sem eru sari tma inngngudyr, auk ess sem nlegt „gluggastykki“ er u..b. miri framhli norurlmu. Allar eru byggingarnar mrhaar og k brujrnskldd. Grunnfltur barhss mlist skv. nkvmri mlingu map.is u..b. 9x10m auk vibyggingar 8x6m en gripahslma mlist um 17x9m N-S og 26x9m A-V. Byggum Eyjafjarar 1970 er barhsi sagt 653 rmmetrar a str (sbr. rmann Dalmannsson, Eggert Davsson og Sveinn Jnsson 1973: 247).

Af eim remenningum, Frigeiri, Gsla og Jakob virist aeins s sastnefndi hafa loki vi uppbyggingu blisins. Mgulega hefur hann „keypt t“ ea eir einfaldlega sni sr a ru. Framkvmdir Jakobs Karlssonar uppi Flanum vktu tluvera athygli og mun hann hafa tt strhuga. Margir lgu ar hnd plg og mun Jakob hafa fengi miki li kvenna og unglinga til a reyta upp lyng og kjarrgrur ar sem hann hugist rkta upp tn (Sbr. Jn Hjaltason 2004: 134). Kannski var essi lyngleiangur farinn sumari 1925, en 6. gst a r geri dagblai Dagur uppbyggingu og rktun Jakobs skil: „Landi [Jakobs Karlssonar] er ann veginn a komast ga rkt. Ltur Jakob n sumar byggja landinu snoturt barhs, fjs, hesths, haughs og hlu og srheysgryfju hlunni. Er ll byggingin r steini. Er arna a rsa upp laglegur bgarur, ar sem ur voru rktarmar. Mun Jakob hafa arna sumarbsta“ ( Degi, n hfundar, 32 tbl. 1927:127). arna hefur eflaust veri um a ra einn veglegasta sumarbsta landsins eim tma, hsi pari vi mrg strri einblishs kaupstum.P1141035

Jakob Karlsson (1885-1957) hafi egar arna var komi sgu stunda verslunarstrf Akureyrien sinnti rktunar- og uppbyggingarstarfinu ofan Akureyrar af huga. Hann gegndialla t snum strfum vi Eimskipaflagi og sar Skipatger Rkisins og var auk ess umbosmaur Oluverslunar slands. Bskapurinn var annig aldrei aalstarf Jakobs, en hann hafi t vinnuhj. Ekki lei lngu uns Jakob, kona hans Kristn Sigurardttir, brn eirra og foreldrar hennar fluttu bferlum r Hafnarstrti 93 (hs sem kalla var Jersalem, brann ri 1945) sumarbstainn. Var a ri 1928, en eru au Manntali skr til heimilis „Bgari Jakobs Karlssonar“ Manntali. Heiti Lundur kemur fyrst fyrir Manntali ri 1930. Nafni Lundur mun tilkomi af v, a Kristn var fdd og uppalin a Lundi Fnjskadal (Sbr. Jn Hjaltason 2004: 134). Bgarurinn a Lundi var annlaur fyrir metna og myndarskap brekenda og var tmabili strsta kab Eyjafiri (sbr. Steindr Steindrsson 1993: 152). Gefum Tryggva Emilssyni ori: „[...]Var mr sagt a fnabaninn mikli hefi veri ar a verki og allt landi gert a flagi skmmum tma, jafnvel einu sumri. sama tma hafist handa vibyggingu bgars norurjari tnbreiunnar, var a barhs, fjs fyrir milli 20 og 30 nautgripi, hesths, hlaa og srheysturnar, allt stl erlendra bgara og var etta ein vandaasta bygging sem hafi risi undir Slutindum“ (Tryggvi Emilsson 1977: 214). Getur Tryggvi ess einnig, a au sextn r sem hann hafi veri nbli vi Lund hafi veri ar smu vinnumenn og vinnukonur og ar hafi rkt fyrirmyndar regla og stundvsi.

Lundur var virtur til brunabta desember ri 1925 og lst eftirfarandi htt: barhs r steini, 9,5x9m, einlyft me hu risi kjallara. glfi (neri h) voru 3 stofur, eldhs, forstofa og gangur. lofti voru 3 stofur, eldhs og forstofa og kjallara 4 geymsluherbergi. fast vi barhsi var gripahs og heyhlaa r steini, 34,5x9m, einlyft me hu risi kjallara. Nst barhsi var fjs fyrir 23 kr, ar nst hesths fyrir 6 hesta og heyhlaa fjrst (nyrst) fyrir 1000 hesta (hestur er forn mlieining fyrir hey, miaist vi hestbur og jafngildir um 100kg.). Undir fjsi og hesthsi var safngryfja og strt plss fyrir svr vi enda hesthssins. var ess geti a hsinu vri sklp, vatns- og rafleisla. (sbr. Brunabtaflag slands 1922-29: 141). Slkt var aldeilis ekki sjlfgefi barhsum til sveita eim tma, og raunar mrg hs kaupstum n eirra.P1141026

Jakob Karlsson ogKristn Sigurardttirbjuggu hr myndarbi allt til rsins 1949. ri 1940 byggu au vi barhsi, einlyfta byggingu til vesturs. rin 1949-52 virist hafa veri tvblt Lundi en eru samtmis bsett ar au sgrmur Stefnsson og Gurn Adolfsdttir annars vegar og hins vegar orvaldur Jnsson og Mara Stefnsdttir. Fr 1952 til 1956 eru aeins sarnefndu hjnin skr bendur a Lundi.ri 1955 keypti Samband Nautgriparktarflaga Eyjafiri, S.N.E., Lund. Einnig keypti sambandi jrina Rangrvelli, rtt handan Glerr. Kallaist bli Bfjrrktarstin Lundi. Var hin nja bfjrrktarst formlega tekin notkun 1. jn 1956 og var bstjri fyrstu rin Inglfur Lrusson fr Grf Kaupangssveit. Hfst enn n uppbygging Lundi. riP1141029 1958 reisti sambandi ntt fjs fyrir 48 gripi og 2000 hesta heyhlu. Me tilkomu nja fjssins var eldra fjsi ntt sem singast, en s hafi fram a v (1959) veri starfrkt a Grsabli (ar sem n er verslunarmistin Kaupangur). Nbyggingar essar voru reistar noran eldri bygginga.

ri 1970 taldi bstofninn a Lundi eftirfarandi: 48 kr, 83 geldneyti, 12 naut til undaneldis og hvorki meira n minna en 488 svn, auk sex hrta og einnar r. Svnin voru hst Rangrvllum og ntti S.N.E. einnig jr. annig var tnstr Lundarbsins alls 78,4 hektarar (rmann, Eggert og Sveinn 1973: 247). En var ttbli fluga a nlgast strbli a Lundi og fari a rengja nokku a. ri 1974 lauk brekstri a Lundi og ri sar seldi nautgriparktarsambandi ll hsin a Lundi. fram var bi barhsinu og hefur veri bi ar alla t san, munu ar n tvr bir. fjsunum voru sar innrttu verslunarrmi. Fjsi og hlaan fr 1958 standa enn og eru ar n verslunarrmi og samkomusalur, auk hfustvar og verslunar Raua Krossins Akureyri. ar voru ur m.a. smaverksti, vdeleigur og skyndibitastair ratugina fyrir og um aldamtin.

ratug eftir a sustu nautgripirnir yfirgfu gamla fjsi Lundi, ea 1984, komst hsni eigu Hjlparsveitar skta. Keyptu eir hshlutann af Snorra Frileifssyni, byggingameistara, sem hafi innrtta ar smaverksti. Hann hafi ur selt sktunum hsni Kaldbaksgtu Oddeyri. ar innrttai hjlparsveitin asetur sitt, fundarastu og stjrnst austurlmu og vlageymslu vesturlmu. Voru r breytingar gerar eftir teikningum Birgis gstssonar. a fylgir sgunni, a me fyrstu verkum Hjlparsveitarmanna, ur en endurbyggingin hfst, var a moka t nokkrum tonnum af kaskt, 15-20 ra gmlum, ea fr sustu rum Bfjrrktarstvarinnar. Ntt hsni var formlega teki notkun nvember 1984 og var Hjlparsveit skta arna til hsa allt til rsins 2000. Hefur san mis starfsemi veri essu rmi.P1141048

Lundur og nrumhverfi hans eru til mikillar pri umhverfinu og gtri hiru. Sunnan hssins er str l og ar grskumikil tr. Splkorn (um 300m) suvestan Lundar, nokkurn veginn milli lar Mjlkursamlagsins og gtunnar Daggarlundar rs Hestklettur, um 20 metra hr klettahamar, upp r landinu. Er klettur essi a mestu skgi klddur og er ar m.a. um a ra tr, sem Jakob Karlsson grursetti snum tma. Eru ar m.a. reyni- og birkitr og au elstu vntanlega meira en 75-80 ra gmul. egar greinarhfundur fr ljsmyndaleiangur a Lundi um daginn br hann sr einnig Hestklett. Skgurinn var auvita vetrarham, um mijan janar, en fyrir viki sst kletturinn betur.P1141038

Greinarhfundur veit ekki til ess, a Lundur hafi varveislugildi, en sgulegt gildi hans hltur a vera allnokkurt. Gmul bli ttbli eru eli snu merkar byggingar og setja oftar en ekki skemmtilegan svip umhverfi sitt. fylgja eim oftar en ekki miklar og grskumiklar lir. Greinarhfundur hefur treka lst eirri skoun, a fyrrumbli ttbli eigi a vera friu og er Lundur ar engin undantekning. einkum og sr lagi vegna srstrar og hugaverrar sgu hansauk eirrar stareyndar, a nrliggjandi gtur eru nefndar eftir honum. ar m m.a. nefna Hrsalund, Tjarnarlund, Heiarlund, Hjallalund og Furulund. Raunar m segja a hverfi dragi nafn sitt af hinu fyrrum strbli; sbr. Lundahverfi. En auvita hefur hfundur einnig skilning v og veit, a ekki vera allar byggingar friaar ea varveittar. Lkt og hj Jakobi Karlssyni og flgum fyrir einni ld og Sambandi Nautgriparktarflaga rjtu rum sar er n enn einu sinni fyrirhugu uppbygging Lundi. Uppi eru nefnilega form um byggingu tveggja fjlblishsa linni og Lundi gert a vkja. Gangi a eftir, munu vrpuleg sex ha strhsi leysa af hlmi „eina vnduustu byggingu“ sem sinni t „hafi risi undir Slutindum“.(Tryggvi Emilsson 1977: 214)

Myndirnar eru teknar ann 14. janar 2023.

Heimildir:rmann Dalmannson, Eggert Davsson, Sveinn Jnsson. 1973. Byggir Eyjafjarar II bindi. Akureyri: Bnaarsamband Eyjafjarar

Brunabtaflag slands. Viringabk fyrir Akureyrarkaupsta 1922-29. prenta tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri, agengilegt vef safnsins: https://issuu.com/heradsskjalasafnakureyri/docs/f117_3_virdingabok_1922_1929?fr=sMTZmNDQzODI5ODU

Bygginganefnd Akureyrar: Fundargerir 1921-30. Fundur nr. 564, 26. mars 1925. prenta tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri, agengilegt vef safnsins: Fundargerabk bygginganefndar Akureyrar 1921-1930 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

Fririk G. Olgeirsson, Halldr Reynisson og Magns Gumundsson. 1996. Byggingameistari stein og stl; Saga Sveinbjarnar Jnssonar Ofnasmijunni. Reykjavk: Fjlvi.

Gumundur Steindrsson, Jhannes Sigvaldason, Kristjn Sigfsson. 1993.Byggir Eyjafjarar 1990. II bindi.Akureyri: Bnaarsamband Eyjafjarar.

Jn Hjaltason. 2004. Saga Akureyrar IV bindi. Akureyrarbr.

Ptur H. rmannsson. 2020. Gujn Samelsson hsameistari. Reykjavk: Hi slenska bkmenntaflag.

Steindr Steindrsson. 1993. Akureyri hfuborg hins bjarta norurs. Reykjavk. rn og rlygur

Tryggvi Emilsson. 1977. Barttan um braui. Reykjavk: Ml og menning.

Manntl manntal.is og greinar timarit.is; sj tengla texta

Umreikningur hinum fornu mlieiningum landbnaarins, hestum og dagslttum fengin af Vsindavefnum, sj tengla texta.


Lund tti frekar a fria!

Oftar en einu sinni og oftar en tvisvar, hef g lst v liti mnu, a fyrrum bli eigi a njta friunar. Hva ef um rir fyrrum strbli og nokkurs konar herragar, sem umlykjandi hverfi dregur nafn sitt af! (sbr. LUNDAhverfi). Lundarhsin eru srlega glstar byggingar og til mikillar pri umhverfi snu. Oj, g veit a a er skortur barhsni og a nverandi ntingarhlutfall Lundarl er eflaust llegt. a kemur nefnilega fyrir, a okkur sem viljum varveita eldri hs og byggir, s bori a brn, a vera mti uppbyggingu nrra ba og hsnis og framrun bygga. En lin kringum Lund er vlend, og a HLTUR A VERA HGT hgt a byggja eitthva smrra a grunnfleti, ea kannski bara eitt fjlblishs, sta tveggja, n ess a sltra hinum tplega aldargmlu byggingum. er eflaust hgt a innrtta nokkrar bir Lundi sjlfum, barhsinu jafnt sem fjsinu. Auvita er etta lka spurning um kostna og hagkvmni en au sjnarmi ein og sr mega ekki valta yfir ll nnur.Varveisla menningarminja skiptir lka mli.

g tk Lund fyrir essari su fyrir ratug san, sj hr:

https://arnorbl.blog.is/blog/arnorbl/entry/1280679/

Lundur


mbl.is Lagt til a Lundur veri rifinn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hs dagsins: Hrseyjargata 1; Steinld

Systa hsi vi vestanvera Hrseyjargtu ltur kannski ekki miki yfir sr, fremur en gatan yfirleitt, sem er skipu lgreistum og snotrum hsum. En eftir v sem greinarhfundur kemst nst, er hr um a ra elsta steinsteypuhs Akureyrar. Fyrsta steinsteypta hs landsins mun vera barhsi a Sveinatungu Borgarfiri, byggt 1895. Hi steinsteypta hs vi Hrseyjargtu 1 er aeins tta rum yngra. a er byggt 1903 og v 120 ra strafmli hinu nhafna ri.

Hrseyjargtu 1 reisti rni Ptursson ri 1903.PC211027 jn a r bkar bygginganefnd a hn s „[...]a mla t hssti fyrir hs a, er rni kaupmaur Ptursson tlar a reisa bakl sinni, me austurhli a hinni fyrirhuguu gtu, „parallellt“ vi hsalnu Grundargtu og 100 lnum (63m) fr henni. Hsi a str 10x10 lnir ea 6,3,x6,3m“ (Bygg.nefnd. Ak. nr. 250: 1903). Fyrirhugu gata var auvita Hrseyjargata en a nafn kom lngu sar og framan af taldist etta hs Strandgata 39b. rni Ptursson kaupmaur var bsettur Strandgtu 39 og stundai ar verslunarrekstur og var hsi reist sem bakhs eirri l.

Ekki minnist bygginganefndin byggingarefni en rni reisti hsi r steinsteypu. a var ekki algengt essum rum, a heilu hsin vru steypt, a voru fyrst og fremst skklar og kjallarar- og auvita skorsteinar en lti um a, a hs vru steypt. Vegna essarar framandi byggingargerar gekk hsi undir nafninu Steinld. a var raunar ekki fyrr en 1-2 ratugum sar, a steinsteypan var almenn byggingu barhsa. Fyrsta steinsteypuhs slandi mun hafa veri barhsi a Sveinatungu ofanverum Borgarfiri, byggt 1895, tta rum undan Hrseyjargtu 1. Steinld hltur v a vera hpi elstu steinsteypuhsa landinu! Athuga ber, a hr er gerur greinarmunur steinhsum og steinsteypuhsum, v steinhs geta j einnig veri hlain. Um langt skei hfu veri reist steinhs hrlendis, m.a. hlain r blgrti, en s byggingarger ni aldrei almennri tbreislu. Eitt slkt hs stendur enn Akureyri, vi Norurgtu 17 Oddeyri.

Hrseyjargata 1 er tvlyft steinhs me hu risi. bakhli er tbygging; stigahs. Krosspstar eru gluggum efri har en verpstar neri, brujrn er aki og veggir mrslttair. Grunnfltur hssins mlist um 6,3x13m en bakbygging er 2,50x3,50m.PC211029

rni Ptursson var fddur a Oddsstum Slttu ri 1862 og var v jafnaldri Akureyrarkaupstaar. En til ess kaupstaar fluttist hann 12 ra gamall og bj ar hj frnda snum, Jsef Jhannessyni, jrnsmi. rni nam verslunarfri Kaupmannahfn einn vetur og hf eftir a verslunarstrf hj J.V. Havsteen Oddeyri. Starfai hann ar fjgur r en ri 1888 hf rni eigin verslunarrekstur. E.t.v. verslai hann fyrstu rin hsi Jsefs frnda sns, ar sem hann var bsettur ri 1890 skv. manntali. Hs Jsefs st ar sem n er Strandgata 31 en brann ri 1908. En ri 1894 reisti rni Ptursson hs linni, sem n er Strandgata 39, ar sem hann bj og verslai. Verslai hann einna helst me fengi og smvru. Og a var svo sumari 1903 sem rni reisti bakhs l sinni. Sem fyrr segir, var a reist sem geymsluhs og var ein h me lgu risi. Var a me fyrstu steinsteypuhsum Akureyrarkaupstaar, ef ekki a fyrsta, en um a verur ekki fullyrt hr. Alltnt er a lkast til a elsta slkrar gerar, sem n stendur.

Ekki naut rni Ptursson essa steinhss lengi, v hann lst 2. gst 1904, aeins 42 ra a aldri. Rskona hans, Kristn rnadttir, mun hafa erft hseignir hans og tt um ratugaskei. Lesendur kunna e.t.v. a velta fyrir sr hvort, hn hafi veri dttir rna Pturssonar, en a var hn ekki. Kristn, sem ht fullu nafni Gurn Kristn rnadttir, var fdd ri 1858, lkast til Vllum Saurbjarhreppi, og uppalin ar og Rauhsum smu sveit. Mjg fljtlega eftir a Kristn rskona eignaist hsin, innrttai hn barrmi steinhsinu og leigi t. Manntali 1906 virist fyrst geti ba Steinhsi, Strandgtu og a eru eir Benedikt Sveinbjarnarson, lausamaur fr Hrafnagili og Jn Jnsson fr Krksstum. Sjlf bj Kristn rnadttir fram Strandgtu 39. ar brann ri 1907 en Kristn reisti ntt hs, sem enn stendur. (Kannski hefi bakhsi brunni lka, hefi a ekki veri steinsteypt?)

ri 1925 byggi Kristn rnadttir h ofan Hrseyjargtu 1. ess m geta, a bkunum Bygginganefndar er hsi sagt nr.1 vi Hrseyjargtu ea „svonefnd Steinld“. Breytingarnar sem Kristn sttu um flust v, a bta h ofan hsi, lkka (?) risi ofan 2m og breyta gluggaskipan. Samykki nefndarinnar var h msum skilyrum. M.a. mtti akskegg ekki vera minna en 15 cm, eldvarnarveggur skyldi vera norurhli og gluggi gtuhli, noran vi tidyr skyldi smu h og arir gluggar hssins. Vi essar breytingar fkk hsi grfum drttum a tlit, sem a enn hefur. Stigabygging bakhli kom ekki fyrr en lngu sar. bkun Bygginganefndar fr 1925 er vsa fyrirliggjandi uppdrtt en ekki kemur fram hver teiknai. Uppdrttur essi er ekki agengilegur gagnagrunni map.is/akureyri, hefur e.t.v. ekki varveist. ri 1924 ba sex manns hsinu, tveimur bum. En ri sar, egar bi var bta h ofan hsi, eru barnir hins vegar sautjn og birnar ornar fjrar. ri 1961 var bygg vi hsi stigabygging og gerur ar sr inngangur efri h. Teikningar a eirri byggingu geri Gumundur Gunnarsson.

Hsaknnun 1995 segir um stasetningu hssins a a standi „[...]frekar illa undir hum hsagafli vi Strandgtu“ (Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson 1995:96). En hsi blasir engu a sur vi eim, sem lei eiga vestureftir Strandgtunni fr Oddeyrartanga, og lei fer nnast hver einasta faregi skemmtiferaskipa, sem heimskja Akureyri. Og fjlmargir arir. A llum lkindum er Hrseyjargata 1 ea Steinld eitt elsta, ef ekki allra elsta, steinsteypuhs Akureyrar og tti a njta friunar samrmi vi a. a er n tilfelli, a Oddeyrinni leynast margar perlur, sgufrgar jafnt sem strmerkilegar byggingasgulegu tilliti. Stundum heyrast v miur r raddir, a byggin Eyrinni s a mestu leyti lgkruleg og merkileg; bara kofar ea hreysi sem eigi ekkert anna skili en strfellt niurrif; og helst skuli reisa nmins strhsi stainn. Hreint t sagt murlegt og alrangt en auvita hver maur rtt snum skounum. Hsaknnun 2020 hltur hsi milungs varveislugildi en a er a sjlfsgu aldursfria skv. hinni svokallari 100 ra reglu. Hsi sem er einfalt og ltlaust er gri hiru og smir sr vel skemmtilegri gtumynd. N munu tvr bir hsinu. Myndirnar eru teknar vetrarslstum, 21. des. 2022.

Heimildir: Bjarki Jhannesson. 2021. Hsaknnun fyrir Oddeyri 2020. Akureyrarbr. Agengilegt pdf-formi slinni Husaskra-Oddeyrar-Merged2-.pdf (minjastofnun.is)

Gun Gerur Gunnarsdttir og Hjrleifur Stefnsson. 1995. Oddeyri Hsaknnun. Minjasafni Akureyri og Skipulagsdeild Akureyrarbjar. Agengilegt vefnum: https://www.minjastofnun.is/media/husakannanir/Husakonnun_Oddeyri.pdf

Byggingarnefnd Akureyrarkaupstaar. Fundargerir 1902-1921. Fundur nr. 250, 24. jn 1903. Fundargerir 1921-35. Fundur nr. 565, 6. aprl 1925. prenta, tgefi, varveitt Hrasskjalasafninu Akureyri. Agengilegt vef Hrasskjalafsafnsins: Fundargerabk bygginganefndar Akureyrar 1857-1902 by Hrasskjalasafni Akureyri - Issuu

mis manntl vef Hrasskjalasafns og manntal.is, greinar timarit.is; sj tengla texta.


Nsta sa

Um bloggi

Arnór Bliki Hallmundsson

Höfundur

Arnór Bliki Hallmundsson
Arnór Bliki Hallmundsson
Höfundur er grúskari. Skrifa um og mynda hitt og þetta auk eins og annars.
Mars 2023
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Njustu myndir

  • P8081030
  • IMG_0073
  • P3050005
  • P6190758
  • PA140706

Heimsknir

Flettingar

  • dag (21.3.): 26
  • Sl. slarhring: 155
  • Sl. viku: 434
  • Fr upphafi: 388151

Anna

  • Innlit dag: 5
  • Innlit sl. viku: 272
  • Gestir dag: 5
  • IP-tlur dag: 5

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband