Jólakvešja

                      PC090860 - Copy

               (Jólamyndin ķ įr er tekin viš Fįlkafell sunnudaginn 9. des sl.og sżnir Akureyri og Vašlaheiši ķ vetrarbśningi).


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 22

Ég birti pistil um Hrķseyjargötu 19 žann 19. og nr. 20 žann 20. og žį er aušvitaš ekki um annaš aš ręša en aš fylgja žvķ eftir. Ķ dag er 22. des, dagurinn eftir vetrarsólstöšur, og hér Hrķseyjargata 22 en byggši hinn valinkunni bįtasmišur Nói Kristjįnsson įriš 1942. Ekki verša hins vegar pistlar um 23, 24 eša ofar einfaldlega vegna žess, aš hęsta nśmer viš Hrķseyjargötu er einmitt 22. Um Hrķseyjargötu 21 skrifaši ég ķ febrśar 2011.  

Kristjįn Nói Kristjįnsson, kallašur Nói bįtasmišur, PB180856fékk įriš 1941 lóš viš Hrķseyjargötu, hornlóš viš Eyrarveg. Fékk hann aš byggja ķbśšarhśs, į einni hęš og kjallaralaust, 14x9m aš grunnfleti, steinsteypt og žiljaš aš innan meš timbri og žak jįrnklętt śr timbri. Teikningarnar aš hśsinu gerši Tryggvi Jónatansson. Sś lżsing byggingarnefndar į enn viš hśsiš; žaš er einlyft steinsteypuhśs meš valmažaki og śtskoti til noršausturs. Gluggar eru meš einföldum lóšréttum fögum og bįrujįrn į žaki en veggir mśrsléttašir.  

Nói bįtasmišur, sem var frį Innri- Lambadal ķ Dżrafirši, hóf aš stunda skipasmķšar į Akureyri 1924 starfrękti skipasmķšastöš sķna um įratugaskeiš og smķšaši marga stęrri og smęrri bįta. Žeirra stęrstur var Fagriklettur sem geršur śt frį Hafnarfirši, 135 tonn. Trillur, hringnótabįta og snurpubįta og „sand af įrabįtum“ aš eigin sögn smķšaši hann, auk žess sem hann smķšaši fjóra 48 tonna bįta fyrir Nżsköpunarstjórnina. Hér mį sjį mynd af Gylfa EA628 sem Nói smķšaši fyrir Valtż Žorsteinsson ķ Raušuvķk įriš 1939. Nói var sérlega afkastamikill og vķšfręgur fyrir bįta sķna og skip og žegar Erlingur Davķšsson  heimsótti hann hingaš ķ Hrķseyjargötu 21 ķ fyrsta bindi bókaflokksins Aldnir hafa oršiš įriš 1972 var hann enn aš, 76 įra gamall (Nói var fęddur 1896). Erlingur gaf sex įrum sķšar śt ęvisögu Nóa, sem kallašist einfaldlega „Nói bįtasmišur“.  Kristjįn Nói Kristjįnsson lést 1983.  

Hśsiš, sem  er žaš ysta viš austanverša Hrķseyjargötu, er nęsta lķtiš breytt aš ytra byrši frį upphafi og ķ mjög góšri hiršu, žak viršist t.d. nżlegt sem og huršir og gluggar. Žaš er hluti skemmtilegrar og samstęšrar heildar funkishśsa meš valmažökum frį įrunum 1940-43 og kallast sś heild einnig skemmtilega į viš ašra sambęrilega röš, eilķtiš eldri viš Ęgisgötuna, nęst vestan viš. Snyrtilegir runnar eru į lóšarmörkum og er hśsiš og lóšin til mikillar prżši į žessum staš, horni Eyrarvegar og Hrķseyjargötu. Myndin er tekin sunnudaginn 18. nóvember 2018 en žį var sķšuhafi į vappi um Hrķseyjargötuna meš myndavélina, ķ haustblķšu og nęrri 10 stiga hita.

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 882, 22. įgśst 1941. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.

Erlingur Davķšsson. 1973. Aldnir hafa oršiš I bindi: Nói bįtasmišur. Akureyri: Skjaldborg.


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 20

Ég birti pistil um hśs nr. 19 žann 19. ętli žaš sé žį ekki einbošiš aš birta pistil um nr. 20 žann 20. wink 

Skapti Įskelsson skipasmķšameistari, löngum kenndur viš Slippinn, fékk įriš 1941 lóš viš Hrķseyjargötu „žrišju lóš noršan viš hśs Bjarna Žorbergssonar“. PB180855[Žar er įtt viš hśs nr. 14, sem žį var eitt hśsa risiš austanmegin viš Hrķseyjargötu, noršan Eišsvallagötu] Žį fékk hann aš byggja į lóšinni hśs į einni hęš śr steinsteypu og meš timburžaki, 8,80x8,20m aš grunnfleti. Tók byggingarnefnd fram, aš óvķst vęri hvort hęgt yrši aš leggja vatn aš lóšinni fyrst um sinn. Tveimur įrum sķšar fékk Skapti aš reisa višbót viš hśs sitt, steinsteypta byggingu meš timburžaki, 5,0x3,0m aš stęrš.

Hrķseyjargata 20 er einlyft steinsteypuhśs meš nokkuš hįu valmažaki. Į žaki er stallaš bįrujįrn, sem sķšuhafa žykir ęvinlega freistandi aš kalla skķfustįl vegna žess hve įferšin minnir į steinskķfuklęšningu og veggir eru einangrašir meš fraušplasti og mśrhśšašir. Lóšréttir póstar meš opnanlegum žverfögum eru ķ gluggum. Į lóšinni er einnig bķlskśr noršaustanmegin į lóš og byggt var viš hśsiš til noršurs, eftir teikningum Haraldar Įrnasonar, teiknistofu HSĮ. Skapti Įskelsson, sem fęddur var į Austari-Krókum ķ Fnjóskadal įriš 1908, mį meš sanni segja, aš hafi veriš einn af mįttarstólpum akureyrsk atvinnulķfs į 20. öld. Hann, įsamt fleirum, tók įriš 1946 nżbyggša drįttarbraut bęjarins į leigu og 22. nóvember 1952 var haldinn stofnfundur Slippstöšvarinnar, sem var lengi vel ein helsta skipasmķšastöš landsins og einn af helstu atvinnurekendum bęjarins. Sķšar stofnaši Skapti, įsamt Hallgrķmi syni sķnum byggingavöruverslunina Skapta hf.  Og starfaši sś verlsun fram yfir 1990. Bragi Sigurjónsson ritaši ęvisögu Skapta Įskelssonar įriš 1985 og hét sś bók einfaldlega „Skapti ķ Slippnum“.  Ķ minningargrein um Skapta, sem lést įriš 1993 segir Bragi „ Um fjölda įra stigu fįir mikilśšlegri né eftirtektarveršari menn um götur Akureyrarkaupstašar en Skapti Įskelsson, Skapti ķ Slippnum, eins og Akureyringum var lengi tamast aš kalla hann.“  (Mbl. 15.7.1993: 14).

Skapti og eiginkona hans, Gušfinna Hallgrķmsdóttir frį Glśmsstöšum ķ Fljótsdal, bjuggu hér įsamt börnum sķnum ķ fimm įr, en 1946 byggšu žau hśs viš Noršurgötu 53. Żmsir hafa įtt og bśiš ķ Hrķseyjargötu 20 sķšan žį, en hśsinu hefur lķkast til alla tķš veriš vel viš haldiš. Alltént er hśsiš ķ afbragšs góšri hiršu, nżtt žak į hśsinu og hefur allt fengiš yfirhalningu. Lóšin er einnig vel frįgengin og smekkleg, viš hśsiš er vandašur sólpallur, tjörn meš timburbrś svo fįtt eitt sé nefnt. . Eftir žvķ sem sį sem žetta ritar kemst nęst hefur ekki veriš unnin hśsakönnun fyrir žennan ytri hluta Hrķseyjargötu žannig aš varšveislugildi Hrķseyjargötu 20 liggur ekki fyrir. Žaš er hins vegar įlit žess sem žetta ritar, aš Hrķseyjargatan sem heild eigi öll aš njóta varšveislugildis. Myndin er tekin žann 18. nóv. 2018. Myndin er tekin žann 18. nóvember 2018.  

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 878, 4. jślķ 1941. Fundur nr. 948, 2. jślķ 1943. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 19

Śr Bjarkarstķgnum bregšum viš okkur aftur aš funkishśsaröšinni viš utanverša Hrķseyjargötu, og nś er komiš aš Hrķseyjargötu 19, sem byggš er 1941-42.

Lśšvķk Jónsson fékk įriš 1941 lóš viš Hrķseyjargötu įsamt byggingarleyfi. PB180858Hann fékk aš reisa ķbśšarhśs, steinsteypt hśs į einni hęš meš valmažaki, veggir hlašnir śr r- steini og žak jįrnklętt śr timbri. Stęrš hśssins 7,10x8,25m eša um 60 m2 aš grunnfleti. Ekki fylgir sögunni hver teiknaši, en į Landupplżsingakerfinu mį finna raflagnateikningar af hśsinu eftir Eyjólf Hjörleifsson.  Žeim sem žetta ritar žykir hśsiš svipa žó nokkuš til hśsa nr. 5-8 viš Ęgisgötu, sem Tryggvi Jónatansson teiknaši og voru byggš įrin 1936-39. Hrķseyjargata 19 er einlyft steinhśs meš valmažaki meš horngluggum į sušurhliš, ķ anda funkisstefnunar. Bakįlma er til noršvesturs meš aflķšandi einhalla žaki og verönd viš bakhlišina. Krosspóstar eru ķ gluggum og bįrujįrn į žaki. Į NV horni lóšar er einnig bķlskśr.

Lśšvķk Jónsson hefur lķklega bśiš žarna ein 8 įr, en hann auglżsir hśsiš til sölu ķ įrsbyrjun 1950    og sķšar sama įr bśa žarna žau Sigurbjörn Yngvi Žórisson vélstjóri og Brynhildur Arnaldsdóttir, sem einmitt giftu sig žetta sumar, svo sem kemur fram undir dįlkinum Bęjarfréttir ķ mešfylgjandi tengli. Sigurbjörn og Brynhildur bjuggu hér um įrabil eša fram yfir 1980 (hann lést 1981), en żmsir hafa bśiš hér sķšan. Hśsiš er nęsta lķtiš breytt frį upphafi, en įriš 1995 voru geršar teikningar aš višbyggingu til sušurs įsamt nżjum gluggum, en hiš sķšarnefnda viršist ašeins hafa oršiš raunin. Hśsiš er ķ afbragšs góšri hiršu og lķtur vel śt, nżlegir (um 20 įra) gluggapóstar gefa hśsinu einnig skemmtilegan svip. Lóšin er einnig vel gróin og vel hirt, žar ber mikiš į gróskumiklu birkitré sunnan hśss, framarlega į lóš (žó ekki sé gróandinn mikill į mešfylgjandi mynd sem tekin er um um mišjan nóvember). Viš götu er einnig steinveggur meš jįrnavirki, mjög vel viš haldiš og lķklega upprunalegur. Ķ stuttu mįli, er Hrķseyjargata 19 lįtlaust og smekklegt hśs ķ góšri hiršu og hśs og lóš til mikillar prżši ķ umhverfinu. Ein ķbśš er ķ hśsinu og hefur veriš alla tķš. Myndin er tekin žann 18. nóv. 2018.

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 917, 5. sept 1941. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.


Hśs dagsins: Bjarkarstķgur 7

Eftir aš hafa dvališ sl. vikur viš Hrķseyjargötu auk viškomu ķ Glerįržorpi bregšum viš okkur aftur ķ Bjarkarstķginn į Brekkunni. 

Sķšla vetrar  1944 fékk Bragi Sigurjónsson, sķšar alžingismašur og landbśnašar- og PA090815išnašarrįšherra, lóš vestarlega ķ Bjarkarstķg, nęstu lóš viš hornlóš viš Helgamagrastręti og Bjarkarstķg. Ķ kjölfariš fékk byggja ķbśšarhśs, eina hęš į kjallara śr steinsteypu meš flötu steinžaki. 9,5x8,3m aš stęrš auk śtskota: aš sunnan, 1,9x5m og vestan 1,0x4,7m. Litlu sķšar fékk Bragi aš breyta žaki hśssins śr flötu ķ jįrnklętt valmažak meš steyptri žakrennu. Teikningarnar gerši Adam Magnśsson trésmišur, sem skömmu įšur hafši reist hśs viš Bjarkarstķg 2.

Sś lżsing sem gefin er upp ķ bókunum Byggingarnefndar į aš mestu leyti viš hśsiš enn ķ dag, žaš er einlyft steinsteypuhśs į hįum kjallara (raunar er kjallari žaš hįr aš sjįlfsagt mętti kalla hann jaršhęš eša segja hśsiš tvķlyft) meš valmažaki, śtskoti til vesturs og steyptum tröppum og inngangi į efri hęš ķ kverkinni į milli įlmanna. Steining er į veggjum og bįrujįrn į žaki en einfaldir póstar ķ gluggum.

Ein af helstu heimildum höfundum viš ritun greinanna hér į sķšunni er gagnagrunnurinn timarit.is. Žaš er ekki óalgengt, aš sé ķbśšarhśsi frį 5. įratugnum flett upp žar aš um 50-70 nišurstöšur komi upp. En sé Bjarkarstķg 7  flett upp į timarit.is birtast hvorki meira né minna en 514 nišurstöšur og žar af 309 frį bilinu 1950-59. Įstęšan fyrir žvķ er sś, aš į žessum įrum var Bragi Sigurjónsson ritstjóri Alžżšumannsins og var heimilisfangs hans getiš ķ hverju einasta tölublaši. Bragi gegndi hinum żmsu störfum gegn um tķšina, viš kennslu og fulltrśi viš almannatryggingar og śtibśstjóri Śtvegsbankans og ritstjóri. Hann var kjörinn į Alžingi 1967 og sat žar til 1971, og sat sem landbśnašar- og išnašarrįšherra 1979-80 ķ rķkisstjórn Benedikts Gröndal. Bragi var auk žess rithöfundur og skįld. Mešal žekktustu rita Braga er lķklega safnritiš Göngur og réttir sem kom śt į įrunum 1948-53. Bękurnar hafa, eins og nafniš gefur til kynna, aš geyma żmsar frįsagnir af göngum, gangasvęšum og gangna- og réttatilhögum, aš ógleymdum svašilförum og ęvintżrum gangnamanna. Bragi bjó hér įsamt konu sinni Helgu Jónsdóttur allt til ęviloka, 1995 en Helga lést įri sķšar. Eins og gjarnt er žegar sömu eigendur eru aš hśsum frį upphafi og ķ įratugi – ķ žessu tilfelli rķflega hįlfa öld- er hśsiš lķtiš breytt frį upphafi en aš sama skapi ķ mjög góšri hiršu. Lóšin er einnig vel hirt og gróskumikil, žar eru m.a. mörg stęšileg birkitré, sérlega višeigandi į Bjarkarstķg, sem Bragi og Helga hafa vęntanlega gróšursett į sķnum tķma. Į lóšarmörkum er einnig, eins og segir ķ Hśsakönnun  2015 „upprunaleg vönduš giršing viš götu“ (Ak. bęr, Teiknistofa arkitekta 2015: 31) steyptir stöplar meš jįrnavirki. Ķ sömu Hśsakönnun er hśsiš metiš meš varšveislugildi sem hluti af žeirri samstęšu heild sem hśsaröšin viš Bjarkarstķg er. Mešfylgjandi mynd er tekinn ķ haustblķšunni žann 9. október 2018.

Heimildir: Akureyrarbęr og Teiknistofa Arkitekta, Gylfi Gušjónsson og félagar. (2015). Noršurbrekkan, nešri hluti. Hśsakönnun. Akureyrarbęr: Pdf-śtgįfa ašgengileg į slóšinni http://www.akureyri.is/static/files/Skipulagsdeild/Deiliskipulog/Nordur_Brekka/n-brekka-husakonnun-150129-vefutgafa.pdf

Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-57. Fundur nr. 969, 20. mars 1944. Fundur nr. 971, 14. Aprķl  1944. Fundur nr. 983, 21. Jślķ 1944. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.

 

 


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 18

Žaš er óneitanlega dįlķtiš skemmtileg tilviljun, aš mašur frį Hrķsey byggi hśs viš PB180854Hrķseyjargötu. En kannski var žaš enginn tilviljun aš Hrķseyingurinn Žorgils Baldvinsson, sjómašur og verkamašur, skyldi sękja um lóš og byggingarleyfi viš Hrķseyjargötu. En žaš var įriš 1941, og skyldi hśs Žorgils vera ein hęš į lįgum grunni meš lįgu valmažaki, byggt śr r-steini, 8,8x7,2m aš stęrš auk śtskots viš NA- horn, 1,8x3m. Hśsiš er žannig ekki ósvipaš žeim hśsum sem risu viš götuna um žetta leyti. Žaš fylgir hins vegar ekki sögunni hver teiknaši hśsiš.

Hrķseyjargata 18 er einlyft steinhśs meš hįu valmažaki. Ķ gluggum eru lóšréttir póstar meš opnanlegum žverfögum en bįrujįrn į žaki. Horngluggar ķ anda funkisstefnunar eru į SV horni. Žorgils, sį er byggši hśsiš,  bjó lķklega ašeins 2 – 3 įr hér, žvķ 1944 selur hann hśsiš og flytur aftur til Hrķseyjar žar sem hann bjó alla tķš sķšan ( hann lést 1967) Żmsir hafa bśiš ķ hśsinu gegn um tķšina, en sé heimilisfanginu flett upp į timarit.is koma upp 16 nišurstöšur, sś elsta frį haustinu 1952 žar sem Edda nokkur Scheving, hér bśsett, auglżsir eftir nemendum ķ upplestrartķma. Hśsiš er ķ megindrįttum óbreytt frį upphafi. Įriš 2003 var byggšur bķlskśr eftir teikningum Įrna Gunnars Kristjįnssonar, steypt bygging meš flötu žaki į noršausturhorni lóšar  sem tengist hśsinu viš śtskotiš aš noršaustanveršu. Mjög vel hefur tekist til viš frįgang og tengingu višbyggingar viš eldra hśs.

Hrķseyjargata 18 er smekklegt og lįtlaust hśs ķ mjög góšri hiršu og til mikillar prżši. Lóš er einnig vel hirt og gróin, m.a. eru žar nokkur gróskumikil reynitré. Į lóšarmörkum er steyptur veggur meš jįrnavirki, vęntanlega upprunalegur. Eftir žvķ sem sį sem žetta ritar kemst nęst hefur ekki veriš unnin hśsakönnun fyrir žennan ytri hluta Hrķseyjargötu žannig aš varšveislugildi Hrķseyjargötu 18 liggur ekki fyrir. Žaš er hins vegar įlit žess sem žetta ritar, aš Hrķseyjargatan sem heild eigi öll aš njóta varšveislugildis. Myndin er tekin žann 18. nóv. 2018.

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 876, 6. jśnķ 1941. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 17

Hrķseyjargötu 17 reistu žau Žorvaldur Sveinn Gušjónsson PB180859og Helga Margrét Sigurjónsdóttir įriš 1943. Žorvaldur fékk ķ desember 1942 lóšina um leiš og Snorri Sigfśsson, sem nżlega hafši reist hśs į Hrķseyjargötu 16, afsalaši sér henni. Ekki er getiš um byggingarleyfi til handa Žorvaldi eša heldur lżsingu į hśsi, en žaš viršist ķ upphafi hafa veriš svipaš Hrķseyjargötu 15 sem Oddur Kristjįnsson reisti 1942. Ž.e. meš śtskoti eša forstofubyggingu aš framanveršu eftir hįlfri hliš hśssins, til NA. Fljótt į litiš mętti įętla aš Hrķseyjargata 17 og 15 séu reist eftir sömu teikningu (Gušmundar Gunnarssonar), vegna mikilla lķkinda t.d. varšandi śtskotiš aš framan og gluggasetningu. Įriš 1977 var byggt viš hśsiš til sušurs, eftir teikningum Mikaels Jóhannssonar, steinsteypt bygging 4,15x7,30m aš stęrš. Į sama tķma var einnig byggšur bķlskśr į NV horn lóšar.   

Hrķseyjargata 17 er einlyft steinsteypuhśs meš valmažaki og skiptist raunar ķ tvęr įlmur, annars vegar upprunalegt hśs og hins vegar višbyggingu til noršurs. Į milli višbyggingar og śtskots aš framan er nokkurs konar port og žar eru inngöngudyr. Lóšréttir póstar meš opnanlegum žverfögum eru ķ flestu gluggum en į sušurįlmu er stór og vķšur gluggi, sem höfundur myndi kalla „stofuglugga“.  Bįrujįrn er į žaki en veggir mśrsléttašir. Žess mį geta, aš hśsiš var innan sömu fjölskyldu ķ rśm 70 įr en žau Žorvaldur og Helga bjuggu hér fram yfir aldamótin, og raunar allt til sķšustu daga en hann lést 2007 og hśn 2015. Žorvaldur, sem var fęddur į Enni ķ Unadal ķ Skagafirši starfaši allan sinn starfsaldur viš netagerš og stofnaši netageršina Odda įsamt Sigfśsi Baldvinssyni. Hrķseyjargata 17 er lķkt og nęrliggjandi hśs, einfalt og lįtlaust og ķ góšri hiršu, gluggar og žak viršast t.d. nżleg. Višbygging fellur vel aš hśsinu og gefur hśsinu sérstakan og skemmtilegan svip. Žį er į lóšarmörkum steyptur kantur meš jįrnavirki, sem er vęntanlega upprunalegur en ķ afbragšs góšri hiršu. Myndin er tekin ķ einmuna haustblķšu sunnudaginn 18. nóvember 2018.

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 933, 11. des 1942. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 16

Snemma įrs 1942 fékk Snorri Sigfśsson verkstjóri lóš og byggingarleyfi viš Hrķseyjargötu, nęst sunnan viš Žorgils Baldvinsson, ž.e. Hrķseyjargötu 18. PB180853Fékk Snorri leyfi til aš reisa steinsteypt ķbśšarhśs, eina hęš į lįgum sökkli og meš jįrnklęddu valmažaki śr timbri, 11,3x9,1m aš grunnfleti. Teikningarnar aš hśsinu gerši Tryggvi Jónatansson. Hrķseyjargata 16 er einlyft steinsteypuhśs meš valmažaki og į lįgum grunni, meš hornglugga ķ anda funkisstefnunar til SV. Į NA horni er lķtil bakbygging. Bįrujįrn er į žaki en lóšréttir žrķskipti póstar meš lįréttu opnanlegu fagi fyrir mišju ķ gluggum.

Snorri Sigfśsson viršist ekki hafa bśiš hér mörg įr en sķšar sama įr og hann fékk leyfi til aš byggja žetta hśs, afsalar hann sér lóšinni gegnt žessari, ž.e. Hrķseyjargötu 17.  Mögulega hugšist hann byggja žar annaš hśs. Įriš 1948 bśa ķ hśsinu žau Magnśs Jóhannsson skipstjóri og Ragnhildur Ólafsdóttir.  Żmsir hafa įtt hśsiš og bśiš hér žessi 76 įr en hśsiš hefur lķkast til alla tķš hlotiš gott višhald. Žaš er a.m.k. ķ góšri hiršu, žak viršist t.d. nżlegt. Ein ķbśš er ķ hśsinu og hefur veriš svo alla tķš. Į lóšarmörkum er steypt giršing meš jįrnavirki, svo sem tķškašist į žeim tķma sem hśsiš er byggt. Eftir žvķ sem ég kemst nęst, hefur ekki veriš unnin formleg hśsakönnun fyrir žennan nyršri hluta Hrķseyjargötu og žvķ liggur varšveislugildi hśssins ekki fyrir. En skošun sķšuhafa hefur žegar komiš fram, aš žessi funkishśsaröš viš Hrķseyjargötu ętti aš hafa varšveislugildi, įsamt meš sams konar röš viš Ęgisgötu. Myndin er tekin žann 18. nóv. 2018.

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 896, 6. feb. 1942.  Fundur nr. 898, 20. Feb 1942. Fundur nr. 933, 11. des 1942. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.


Hśs dagsins: Hrķseyjargata 15

Hrķseyjargötu 15 reisti Oddur Kristjįnsson frį Glęsibę įriš 1942.PB180850 Hann fékk leyfi til aš reisa hśs skv. „framlögšum uppdrętti“.  Hśsiš var byggt śr steinsteypu, 9x10m aš grunnfleti auk śtskots 6,9x2,0m aš austan, meš tvöföldum veggjum, žak valmažak śr timbri, jįrnklętt. Teikningar aš hśsinu gerši Gušmundur Gunnarsson. Sś lżsing, sem gefin er upp ķ bókun Byggingarnefndar į aš mestu leyti viš enn ķ dag, hśsiš er einlyft steinsteypuhśs meš bįrujįrnsklęddu valmažaki og lóšréttum gluggapósti. Į framhliš hśssins er śtskot  og inngöngudyr ķ kverkinni į milli og framan viš hana steyptur pallur meš snotru handriši.  Sušvestan viš hśsiš er bķlskśr, og mun hann byggšur 2006 eftir teikningum Hauks Haraldssonar.  

Oddur Kristjįnsson og kona hans, Margrét Jóhannsdóttir frį Bragholti bjuggu hér um įratugaskeiš, en hśn lést 1968 og hann 1973, en Jóhann sonur žeirra bjó hér allt fram yfir aldamót. Žannig var hśsiš innan sömu fjölskyldu ķ yfir 60 įr og hafa žannig ekki veriš margir eigendur aš žessu 76 įra gamla hśsi. Oddur, sem var valinkunnur söngmašur og söng meš Karlakórnum Geysi og fyrirrennara hans sem stofnašur var upp śr aldamótum. Oddur, sem fęddur var įriš 1883 į Dagveršareyri, segir frį endurminningum ķ öršu bindi bókaflokksins „Aldnir hafa oršiš“. Lżsir hann m.a. byggingu Hrķseyjargötu 15, „[...] žį lagši ég hart aš mér, var vaktmašur į nóttunni en byggši į daginn, og eiginlega var enginn tķmi til aš sofa fyrr en byggingu var lokiš [...] „ (Oddur Kristjįnsson (Erlingur Davķšsson) 1973: 74)  Lķklega hefur hśsinu alla tķš veriš vel viš haldiš en žaš er sem nżtt aš sjį og hefur greinilega nokkuš nżlega hlotiš endurbętur s.s. nżtt žak og glugga. Hśsiš mun aš mestu óbreytt frį fyrstu gerš (ytra śtlit) og frįgangur hśssins allur hinn snyrtilegasti og glęstasti. Lóš er gróin og vel hirt og er hśn innrömmuš af smekklegri timburgiršingu, sem er ķ stķl viš handriš į palli viš inngöngudyr. Ég hef žegar lķst žvķ įliti, aš ég tel aš funkishśsaröšin viš noršanverša Hrķeyjargötu ętti aš hafa varšveislugildi og žar er Hrķseyjargata 15 svo sannarlega ekki undanskilin. Myndin er tekin žann 18. nóv. 2018.

 

 

Heimildir: Byggingarnefnd Akureyrar. Fundargeršir 1941-48. Fundur nr. 927, 2. okt. 1942. Óprentaš og óśtgefiš, varšveitt į Hérašsskjalasafninu į Akureyri.

Erlingur Davķšsson. 1973. Aldnir hafa oršiš II bindi: Oddur Kristjįnsson frį Glęsibę. Akureyri: Skjaldborg.


Hśs dagsins: Višarholt ķ Glerįržorpi; Sunnuhlķš 17.

Glešilega hįtķš kęru lesendur, og til hamingju meš 100 įra Fullveldi Ķslands. Ķ tilefni dagsins, žótti mér rétt aš taka fyrir hśs sem byggt er į Fullveldisįrinu 1918. Į Akureyri eru žau ekki mörg en žó mį finna eitt ķ Glerįržorpi. Varšandi byggingarįriš treysti ég į grein sem Lįrus Zophonķasson bókavöršur birti ķ tķmaritinu Sślum įriš 1980, en į hśsinu sjįlfu stendur reyndar 1916. Višarholt tók  ég raunar fyrir stuttlega įriš 2012, en hér er ķtarlegri grein: 


Bżliš Višarholt ķ Glerįržorpi, P6180034sem stendur ķ krika į milli gatnanna Sunnuhlķšar aš sunnan og Steinahlķšar aš noršan, og telst nr. 17 viš fyrrgreinda götu reistu žau Kristjįn Žorlįksson og Indķana Jóhannsdóttir. Heimildum ber ekki alveg saman um byggingarįr, en Lįrus Zophonķasson (1980) segir žaš byggt 1918, en engu aš sķšur stendur 1916 į skilti utan į hśsinu. Helsta heimildarit sķšuhöfundar, fundargeršir Byggingarnefndar Akureyrar gagnast ekki viš upplżsingaöflun um bżlin ķ Glerįržorpi. Žorpiš tilheyrši nefnilega Glęsibęjarhreppi til įrsins 1954 og komu byggingar žar ž.a.l. ekki inn į borš Byggingarnefndar Akureyrar. Ekki liggur fyrir hver teiknaši hśsiš.

Višarholt er einlyft  timburhśs, żmist mśrhśšaš eša klętt bįrustįli meš lįgu risi og į lįgum grunni. Į framhliš er lķtill inngönguskśr meš įföstum tröppum, en hann var byggšur viš hśsiš įriš 1997 eftir teikningum Mikaels Jóhannssonar.  Bįrujįrn er į žaki en einfaldir žverpóstar ķ gluggum.

Elsta heimildin sem gagnasafniš timarit.is finnur um Višarholt er frį janśar 1920. Žar eru žau Indķana og Kristjįn ķ Višarholti į lista  „ yfir nöfn žeirra, sem hafa gefiš til berklahęlis hjer noršanlands og geisla-  lękningastofu ķ sambandi viš sjśkrahśs Akureyrar.“ (Ķslendingur 6.įrg. Fylgiblaš 30. jan 1920)

Fjölmargir lögšu žessari söfnun liš, en umrętt berklahęli er aš sjįlfsögšu Kristneshęli, sem reis af grunni sjö įrum sķšar. Żmsir hafa bśiš į Višarholt žessa öld (a.m.k.) sem žaš hefur stašiš, en hśsiš hefur alla tķš veriš ķbśšarhśs. Ķ manntali 1920 bśa sjö manns į Višarholti, auk Indķönu og Kristjįns synir hennar, Sigžór og Hannes Jślķus Jóhannssynir, sonur žeirra hjóna Jóhann Valdimar auk Jóhönnu Margrétar Žorsteinsdóttur sem skrįš er sem hjś. Žį viršist annar Kristjįn og sį var Jónsson, hafa bśiš žarna snemma  į 3. įratugnum en hann lést 1924 og var žį sagšur bóndi ķ Višarholt. Žannig aš mögulega hefur žarna veriš tvķbżlt og sjįlfsagt hafa bśiš žarna tvęr eša fleiri fjölskyldur samtķmis į fyrri hluta 20. aldar. Indķana var mjög virk ķ störfum kvenfélagsins Baldursbrįr, sem stofnaš var ķ Glerįržorpi 1919. Hśn var mjög sennilega stofnfélagi žess, žó ekki hafi hśn komist į blaš žar (sbr. Gušrśn Siguršardóttir 2004: 27) og var virk ķ félaginu uns žau Kristjįn fluttust til Akureyrar, en žaš mun hafa veriš 1931. Hann lést langt fyrir aldur fram įriš 1935, en Indķana lést daginn eftir 99 įra afmęli sitt, 28. aprķl 1968. Įriš 1932 auglżsir Steingrķmur Sigvaldason bżliš til leigu ķ Ķslendingi.  

Į Višarholti var stundašur bśskapur ķ einhverri mynd įratugum saman en śtihśs eru žó öll horfin og tśnin komin undir byggš. Lķklega hafa Višarholtsbęndur gegn um tķšina aš mestu stundaš fjįrbśskap, žeirra į mešal žau Kjartan Sumarlišason og Stella Jónsdóttir, sem hér bjuggu um įratugaskeiš, fram yfir aldamót. Bśstofn žeirra rataši stundum ķ Bśnašarritiš, svo sem tveggja vetra hrśturinn Nökkvi sem taldist mešal žeirra bestu į Hrśtasżningu 1974. Hér segir einnig frį móšur Nökkva, Skessu 69-057 į afkvęmasżningu tveimur įrum sķšar. Žéttbżli tók aš byggjast upp ķ Glerįržorpi fljótlega eftir aš žorpiš var lagt undir Akureyri 1955 en hverfiš sem Višarholt er nś hluti af byggšist aš mestu į 8. og 9. įratug 20. aldar. Hefur žį bśskap į Višarholti vęntanlega veriš sjįlfhętt eftir žvķ sem žéttbżliš nįlgašist. Į sķšari hluta nķunda įratugarins  var starfrękt žarna trésmišjan SMK.    Nś er Višarholt viš efri mörk Hlķšahverfis, steinsnar nešan viš Hlķšarbraut sem skilur einmitt aš Hlķša og Sķšuhverfi og telst, sem įšur segir standa viš Sunnuhlķš 17.

Hśsiš, sem er einfalt og lįtlaust, er ķ mjög góšri hiršu og lķtiš breytt frį upphafi aš ytra byrši. Žį er umhverfi hśssins mjög skemmtilegt, lóš stór og gróin og aškoman aš lega hśssins ber žess greinilega merki aš um fyrrum sveitabę sé aš ręša. Er hśsiš og umhverfi žess til mikillar prżši ķ umhverfi sķnu. Žegar rętt er um varšveislugildi hśsa er žaš oft sett ķ samhengi viš götumyndir og heildir en ķ tilfelli Višarholts, og bżla Glerįržorps horfir mįliš öšruvķsi viš. Žau mynda aušvitaš ekki götumynd hvert meš öšru en eru flest öll til mikillar prżši og setja mjög skemmtilegan svip į hverfin žar sem žau standa. Žar er hiš aldargamla Višarholt svo sannarlega engin undantekning.  Ég hef lżst yfir žeirri skošun aš gömlu bżlin ķ Glerįržorpi ętti öll aš friša eša aš žau hljóti hįtt varšveislugildi.  Almennt žykja mér gömul bżli ķ nżrri hverfum stórmerkileg. Myndin af Višarholti er tekin žann 18. jśnķ 2012.

 

Heimildir: Lįrus Zophonķasson. Um upphaf byggšar ķ Glerįržorpi. Sślur X. Įr (1980). bls. 3-33.

Gušrśn Siguršardóttir (2004). Kvenfélagiš Baldursbrį 1919-1999. Akureyri: Kvenfélagiš Baldursbrį.

Manntal 1920

Żmsar heimildir af timarit.is, sjį tengla ķ texta.


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Um bloggiš

Arnór Bliki Hallmundsson

Höfundur

Arnór Bliki Hallmundsson
Arnór Bliki Hallmundsson
Höfundur er grúskari. Skrifa um og mynda hitt og þetta auk eins og annars.
Jan. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Nżjustu myndir

  • PA090840
  • PA090842
  • PA090841
  • PA090845
  • P1010878

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (21.1.): 25
  • Sl. sólarhring: 49
  • Sl. viku: 370
  • Frį upphafi: 226892

Annaš

  • Innlit ķ dag: 21
  • Innlit sl. viku: 270
  • Gestir ķ dag: 21
  • IP-tölur ķ dag: 21

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband